વૈજ્ઞાનિક કારણ આપો: કોષના તમામ કાર્યોનું કેન્દ્રબિંદુ કોષકેન્દ્ર છે, તે સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $ \Rightarrow $ કોષીય અંગિકા તરીકે કોષકેન્દ્રનું વર્ણન સૌપ્રથમ રોબર્ટ બ્રાઉન દ્વારા $1831$ માં કરવામાં આવ્યું હતું. ત્યારબાદ ફ્લેમિંગ દ્વારા બેઝિક અભિરંજકો વડે અભિરંજિત કોષકેન્દ્રના દ્રવ્યને ક્રોમેટિન નામ આપવામાં આવ્યું હતું.
$ \Rightarrow $ આંતરાવસ્થાના કોષકેન્દ્રમાં અત્યંત વિસ્તૃત અને જટિલ ન્યુક્લિયોપ્રોટીન તંતુઓ હોય છે જેને ક્રોમેટિન, કોષકેન્દ્ર આધારક (nuclear matrix) અને એક કે તેથી વધુ ગોળાકાર રચનાઓ જેને કોષકેન્દ્રિકા (nucleoli) કહેવાય છે.
$ \Rightarrow $ કોષકેન્દ્રપટલ બે સમાંતર પટલોનો બનેલો હોય છે, જેની વચ્ચેની જગ્યા ($10$ થી $50 \ nm$) ને પરિન્યુક્લિયર અવકાશ કહેવાય છે.
$ \Rightarrow $ આ કોષકેન્દ્રની અંદર રહેલા દ્રવ્યો અને કોષરસ વચ્ચે અવરોધ બનાવે છે. બાહ્ય પટલ સામાન્ય રીતે અંતઃકોષરસજાળ સાથે જોડાયેલું રહે છે અને તેની સપાટી પર રિબોઝોમ્સ આવેલા હોય છે.
$ \Rightarrow $ ઘણી જગ્યાએ કોષકેન્દ્રપટલ સૂક્ષ્મ છિદ્રો દ્વારા તૂટેલો હોય છે, જે તેના બે પટલોના જોડાણથી બને છે. આ કોષકેન્દ્ર છિદ્રો એ માર્ગો છે જેના દ્વારા $RNA$ અને પ્રોટીન અણુઓનું કોષકેન્દ્ર અને કોષરસ વચ્ચે બંને દિશામાં વહન થાય છે.
$ \Rightarrow $ કોષકેન્દ્રિકા: કોષકેન્દ્રિકા એ કોષકેન્દ્રરસમાં આવેલી ગોળાકાર રચનાઓ છે. કોષકેન્દ્રિકાનું દ્રવ્ય બાકીના કોષકેન્દ્રરસ સાથે સતત જોડાયેલું હોય છે. તે સક્રિય રિબોઝોમલ $RNA$ સંશ્લેષણ માટેનું સ્થળ છે. જે કોષો સક્રિયપણે પ્રોટીન સંશ્લેષણ કરે છે તેમાં મોટી અને વધુ સંખ્યામાં કોષકેન્દ્રિકાઓ જોવા મળે છે. આમ, કોષકેન્દ્ર જનીન અભિવ્યક્તિ અને પ્રોટીન સંશ્લેષણનું નિયમન કરીને કોષના નિયંત્રણ કેન્દ્ર તરીકે કાર્ય કરે છે.

Explore More

Similar Questions

સુકોષકેન્દ્રી રંગસૂત્રો શેના બનેલા હોય છે?

નીચેનામાંથી કયું કોષકેન્દ્રવિહીન (enucleate) છે?

કોષકેન્દ્ર ધરાવે છે

પરિકોષકેન્દ્રીય અવકાશની પહોળાઈ $.............$ હોય છે.

નીચેનામાંથી કોનું પ્રમાણ કોષકેન્દ્રમાં વધારે હોય છે પરંતુ રંગસૂત્રમાં ઓછું હોય છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo