સાચું વાક્ય શોધો:
$(i)$ સંકરણ એટલે જનીનિક રીતે ભિન્ન વનસ્પતિઓ વચ્ચેનું પર-પરાગનયન.
$(ii)$ બે જાતો વચ્ચેના સંકરણને આંતરજાતીય (interspecific) સંકરણ કહેવાય છે.
$(iii)$ વનસ્પતિમાં ઇચ્છિત લક્ષણોના જનીનો દાખલ કરવાથી જનીનિક રૂપાંતરિત પાક મળે છે.
$(iv)$ બે પ્રજાતિઓની વનસ્પતિઓ વચ્ચેના સંકરણને આંતર-વૈવિધ્યપૂર્ણ (inter-varietal) સંકરણ કહેવાય છે.

ખેતીની પદ્ધતિઓમાં,વધુ ઇનપુટ વધુ ઉત્પાદન આપે છે. કેવી રીતે ચર્ચા કરો?

એક શિક્ષકે એવા સજીવો વિશે વાત કરી જે જમીનને પોષક તત્વોથી સમૃદ્ધ બનાવે છે. રહીલા તેમના વિશે વધુ જાણવા માટે ઉત્સુક હતી. તેણે ઇન્ટરનેટ પર શોધ કરી અને $Rhizobium$ બેક્ટેરિયા અને સાયનોબેક્ટેરિયા વિશે જાણ્યું.
$(i)$ જૈવિક ખાતરો (bio-fertilizers) એટલે શું?
$(ii)$ ઉપર જણાવેલ કોઈપણ એક સજીવ જમીનને પોષક તત્વોથી કેવી રીતે સમૃદ્ધ બનાવે છે તે સમજાવો.
$(iii)$ રહીલા વધુ માહિતી મેળવવા માટે શા માટે ઉત્સુક હતી?

નીચેનામાંથી કોને પશુધનના ખોરાક તરીકે ઉગાડવામાં આવે છે?

વધુ સારું ઉત્પાદન મેળવવા માટે,જયકિશને જંતુનાશકો અને ખાતરોનો ઉપયોગ વધાર્યો. શરૂઆતના વર્ષોમાં તેને વધુ ઉત્પાદન મળ્યું,પરંતુ ત્યારબાદ તેમાં ઘટાડો થયો. તે ખૂબ જ ચિંતિત હતો. તેના મિત્ર મહેશે તેને આ પદ્ધતિ છોડીને સેન્દ્રિય ખાતરનો ઉપયોગ શરૂ કરવા સમજાવ્યો.
$(i)$ ખેતરમાં ખાતરોનો ઉપયોગ શા માટે કરવામાં આવે છે?
$(ii)$ ઉત્પાદનમાં ઘટાડાનું સંભવિત કારણ જણાવો.
$(iii)$ મહેશ દ્વારા દર્શાવવામાં આવેલા બે મૂલ્યો જણાવો.

પોતાના પાઠ્યપુસ્તકમાં સિંચાઈ વિશે અભ્યાસ કરતી વખતે,ભાનિકાએ વાંચ્યું કે પાકની સફળતા માટે યોગ્ય સિંચાઈ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. પાકને તેમના વિકાસના સમયગાળા દરમિયાન યોગ્ય તબક્કે પાણી મળે તેની ખાતરી કરવાથી કોઈપણ પાકની અપેક્ષિત ઉપજમાં વધારો થઈ શકે છે. ત્યારબાદ તેણે વિચાર્યું કે દૈનિક જીવનમાં સિંચાઈ કેવી રીતે જરૂરી છે,અને તેણે કૂવા,નદીઓ અને ટાંકીઓ જેવા સ્ત્રોતોને સિંચાઈ પ્રણાલી તરીકે ગણ્યા. તેણે સિંચાઈ પ્રણાલી વિશેનું આ જ્ઞાન તેના મિત્રો સાથે પણ વહેંચ્યું.
$(a)$ તમારા મતે,ભાનિકામાં કેવા પ્રકારના ગુણો જોવા મળે છે?
$(b)$ સમજાવો કે નદીઓ કેવી રીતે એક અસરકારક સિંચાઈ પ્રણાલી છે.