સમજાવો:
$(i)$ ધાત્વિક અને આયનીય સ્ફટિકો વચ્ચેની સમાનતા અને તફાવતનો આધાર.
$(ii)$ આયનીય ઘન પદાર્થો સખત અને બરડ કેમ હોય છે?

(N/A) $(i)$ ધાત્વિક અને આયનીય સ્ફટિકો વચ્ચેની સમાનતાનો આધાર એ છે કે બંને પ્રકારના સ્ફટિકો સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. ધાત્વિક સ્ફટિકોમાં,આ બળ ધન આયનો અને મુક્ત ઇલેક્ટ્રોન વચ્ચે કાર્ય કરે છે. આયનીય સ્ફટિકોમાં,તે વિરુદ્ધ વીજભાર ધરાવતા આયનો વચ્ચે કાર્ય કરે છે. પરિણામે,બંનેના ગલનબિંદુ ઊંચા હોય છે.
તફાવતનો આધાર એ છે કે ધાત્વિક સ્ફટિકોમાં ઇલેક્ટ્રોન મુક્ત રીતે ફરી શકે છે,તેથી તે ઘન અવસ્થામાં વિદ્યુતનું વહન કરી શકે છે. આયનીય સ્ફટિકોમાં,આયનો નિશ્ચિત સ્થાને હોય છે અને મુક્ત રીતે ફરી શકતા નથી; તેથી,તેઓ ઘન અવસ્થામાં અવાહક છે પરંતુ પીગળેલા અથવા જલીય દ્રાવણમાં વિદ્યુતનું વહન કરે છે.
$(ii)$ આયનીય સ્ફટિકોના ઘટક કણો આયનો છે જે પ્રબળ સ્થિર વિદ્યુતીય આકર્ષણ બળ દ્વારા ત્રિ-પરિમાણીય લેટીસમાં જોડાયેલા હોય છે. આ બળો ખૂબ જ મજબૂત હોવાથી આયનો નિશ્ચિત સ્થાને જકડાયેલા રહે છે,જે સ્ફટિકને સખત બનાવે છે. તેઓ બરડ હોય છે કારણ કે બાહ્ય બળ લાગવાથી આયનોના સ્તરો સરકી શકે છે,જેનાથી સમાન વીજભાર ધરાવતા આયનો એકબીજાની નજીક આવે છે અને પ્રબળ અપાકર્ષણ બળને કારણે સ્ફટિક તૂટી જાય છે.