સોનાર $(SONAR)$ ની કાર્યપદ્ધતિ અને ઉપયોગો સમજાવો.

(N/A) $SONAR$ એટલે $Sound$ $Navigation$ $And$ $Ranging$.
તે એક એવું સાધન છે જે પાણીની અંદર રહેલી વસ્તુઓનું અંતર,દિશા અને ઝડપ માપવા માટે અલ્ટ્રાસોનિક તરંગોનો ઉપયોગ કરે છે.
કાર્યપદ્ધતિ: સોનાર સાધનમાં એક ટ્રાન્સમીટર અને એક ડિટેક્ટર હોય છે જે વહાણ કે હોડીમાં લગાવવામાં આવે છે. ટ્રાન્સમીટર અલ્ટ્રાસોનિક તરંગો ઉત્પન્ન કરે છે અને તેને પાણીમાં મોકલે છે. આ તરંગો પાણીમાંથી પસાર થઈને સમુદ્રના તળિયે રહેલી વસ્તુ સાથે અથડાય છે. અથડાયા પછી,તરંગો પરાવર્તિત થઈને પાછા ફરે છે અને ડિટેક્ટર દ્વારા ઝીલવામાં આવે છે. ડિટેક્ટર આ અલ્ટ્રાસોનિક તરંગોને વિદ્યુત સંકેતોમાં રૂપાંતરિત કરે છે,જેનું યોગ્ય અર્થઘટન કરવામાં આવે છે.
ગણતરી: જો અલ્ટ્રાસાઉન્ડ સિગ્નલ મોકલવા અને પાછા મેળવવા વચ્ચેનો સમયગાળો $t$ હોય અને દરિયાના પાણીમાં અવાજની ઝડપ $v$ હોય,તો તરંગ દ્વારા કાપવામાં આવેલું કુલ અંતર $2d = v \times t$ દ્વારા મળે છે,જ્યાં $d$ એ વસ્તુની ઊંડાઈ છે.
ઉપયોગો: $1$. સમુદ્રની ઊંડાઈ માપવા માટે. $2$. પાણીની અંદર રહેલા પહાડો,ખીણો,સબમરીન,હિમશિલાઓ અને ડૂબી ગયેલા જહાજોને શોધવા માટે.