એન્ટાસિડ્સ (antacids) અને એન્ટિહિસ્ટામાઇન્સ (antihistamines) ની રોગનિવારક ક્રિયા સમજાવો.

(N/A) એન્ટાસિડ્સ: જઠરમાં એસિડનું વધુ પડતું ઉત્પાદન બળતરા અને પીડાનું કારણ બને છે. ગંભીર કિસ્સાઓમાં,જઠરમાં અલ્સર (ulcers) વિકસે છે. $1970$ સુધી,એસિડિટી માટેનો એકમાત્ર ઉપચાર સોડિયમ હાઇડ્રોજન કાર્બોનેટ અથવા એલ્યુમિનિયમ અને મેગ્નેશિયમ હાઇડ્રોક્સાઇડના મિશ્રણ જેવા એન્ટાસિડ્સ આપવાનો હતો. જો કે,વધુ પડતું હાઇડ્રોજન કાર્બોનેટ જઠરને આલ્કલાઇન બનાવી શકે છે અને વધુ એસિડના ઉત્પાદનને ઉત્તેજિત કરી શકે છે.
ધાતુના હાઇડ્રોક્સાઇડ વધુ સારા વિકલ્પો છે કારણ કે તે અદ્રાવ્ય હોવાથી,તેઓ $pH$ ને તટસ્થતાથી ઉપર વધારતા નથી. આ ઉપચારો માત્ર લક્ષણોને નિયંત્રિત કરે છે,કારણને નહીં. તેથી,આ ધાતુના ક્ષારો સાથે,દર્દીઓની સરળતાથી સારવાર કરી શકાતી નથી. અદ્યતન તબક્કે,અલ્સર જીવલેણ બની જાય છે અને તેનો એકમાત્ર ઉપચાર જઠરના અસરગ્રસ્ત ભાગને દૂર કરવાનો છે.
હાયપરએસિડિટીની સારવારમાં એક મોટી સફળતા એ શોધ દ્વારા મળી કે એક રસાયણ,હિસ્ટામાઇન,જઠરમાં પેપ્સિન અને હાઇડ્રોક્લોરિક એસિડના સ્ત્રાવને ઉત્તેજિત કરે છે.
સિમેટિડિન (Tegamet) નામની દવા હિસ્ટામાઇનની જઠરની દીવાલમાં હાજર રીસેપ્ટર્સ સાથેની ક્રિયાપ્રતિક્રિયાને રોકવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. આના પરિણામે ઓછા પ્રમાણમાં એસિડ મુક્ત થયું.
આ દવાનું મહત્વ એટલું બધું હતું કે જ્યાં સુધી બીજી દવા,રેનિટિડિન (Zantac) ની શોધ ન થઈ ત્યાં સુધી તે વિશ્વમાં સૌથી વધુ વેચાતી દવા રહી.
$(b)$ એન્ટિહિસ્ટામાઇન્સ: હિસ્ટામાઇન એક શક્તિશાળી વાસોડિલેટર (vasodilator) છે. તેના વિવિધ કાર્યો છે. તે શ્વાસનળી અને આંતરડાના સરળ સ્નાયુઓને સંકોચે છે અને અન્ય સ્નાયુઓને આરામ આપે છે,જેમ કે ઝીણી રક્તવાહિનીઓની દીવાલોમાં રહેલા સ્નાયુઓ.
હિસ્ટામાઇન સામાન્ય શરદી અને પરાગ રજ પ્રત્યેની એલર્જીક પ્રતિક્રિયા સાથે સંકળાયેલ નાકની ભીડ માટે પણ જવાબદાર છે. કૃત્રિમ દવાઓ,બ્રોમ્ફેનિરામાઇન (Dimetapp) અને ટેરફેનાડિન (Seldane),એન્ટિહિસ્ટામાઇન્સ તરીકે કાર્ય કરે છે.