ડેનિયલ કોષના ઉદાહરણ સાથે ઇલેક્ટ્રોડની રેડોક્ષ પ્રક્રિયા સમજાવો.

(N/A) ડેનિયલ કોષમાં,ઝિંક સળિયાને $ZnSO_4$ ના દ્રાવણમાં અને કોપર સળિયાને $CuSO_4$ ના દ્રાવણમાં ડુબાડવામાં આવે છે.
ધાતુ અને તેના ક્ષારના દ્રાવણના આંતરપૃષ્ઠ પર,સમાન સ્પીસીઝના રિડક્શન અને ઓક્સિડેશન પામેલા બંને સ્વરૂપો હાજર હોય છે. રેડોક્ષ યુગ્મ (redox couple) એટલે ઓક્સિડેશન અથવા રિડક્શન અર્ધ-પ્રક્રિયામાં ભાગ લેતા પદાર્થના ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન પામેલા સ્વરૂપો.
આને ઓક્સિડેશન પામેલા સ્વરૂપને રિડક્શન પામેલા સ્વરૂપથી ઉભી રેખા અથવા સ્લેશ દ્વારા અલગ કરીને દર્શાવવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,બે રેડોક્ષ યુગ્મ $Zn^{2+}/Zn$ અને $Cu^{2+}/Cu$ તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
બંને દ્રાવણોને ક્ષાર સેતુ (salt bridge) દ્વારા જોડવામાં આવે છે,જે અગર-અગર જેલીમાં $KCl$ અથવા $NH_4NO_3$ જેવા વિદ્યુતવિભાજ્ય ધરાવતી $U$-આકારની નળી છે.
જ્યારે ઝિંક અને કોપરના સળિયાને ધાતુના તાર દ્વારા જોડવામાં આવે છે,ત્યારે નીચે મુજબના અવલોકનો જોવા મળે છે:
$(i)$ ઇલેક્ટ્રોન બાહ્ય ધાતુના તાર દ્વારા $Zn$ સળિયાથી $Cu$ સળિયા તરફ વહે છે.
$(ii)$ ક્ષાર સેતુ દ્વારા આયનોના સ્થળાંતરથી પરિપથ પૂર્ણ થાય છે,જે વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવી રાખે છે.
દરેક ઇલેક્ટ્રોડ સાથે સંકળાયેલા પોટેન્શિયલને ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ કહેવાય છે. જ્યારે દરેક સ્પીસીઝની સાંદ્રતા $1 \ M$ હોય અને તાપમાન $298 \ K$ હોય,ત્યારે તેને પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $(E^{\ominus})$ કહેવામાં આવે છે.
પરંપરાગત રીતે,હાઇડ્રોજન ઇલેક્ટ્રોડનો પ્રમાણિત ઇલેક્ટ્રોડ પોટેન્શિયલ $0.0 \ V$ છે. ઋણ $E^{\ominus}$ મૂલ્ય સૂચવે છે કે રેડોક્ષ યુગ્મ $H^{+}/H_2$ યુગ્મ કરતા વધુ પ્રબળ રિડક્શનકર્તા છે.