ધાતુ વધારાની ક્ષતિઓ (Metal excess defects) સમજાવો.

(N/A) $(i)$ ઋણાયનીય અવકાશને કારણે ઉદ્ભવતી ક્ષતિઓ: $NaCl$ અને $KCl$ જેવા આલ્કલી હેલાઇડ્સ આ પ્રકારની ક્ષતિ દર્શાવે છે.
આ પ્રકારની ક્ષતિમાં,ઋણાયન તેના લેટીસ સ્થાન પરથી ગેરહાજર હોય છે અને તે સ્થાન પર ઇલેક્ટ્રોન ગોઠવાય છે જેથી વિદ્યુતીય તટસ્થતા જળવાઈ રહે. ઋણાયનીય અવકાશમાં ફસાયેલા આ ઇલેક્ટ્રોનને $F$-કેન્દ્રો (જર્મન શબ્દ $Farbenzentrum$ પરથી,જેનો અર્થ રંગ કેન્દ્ર થાય છે) કહેવામાં આવે છે,જે સ્ફટિકના રંગ માટે જવાબદાર છે.
$(ii)$ આંતરાલીય સ્થાનો પર વધારાના ધનાયનોની હાજરીને કારણે ક્ષતિઓ: ઝિંક ઓક્સાઇડ $(ZnO)$ ઓરડાના તાપમાને સફેદ હોય છે. ગરમ કરવા પર,તે ઓક્સિજન ગુમાવે છે અને નીચેની પ્રક્રિયાને કારણે પીળો થઈ જાય છે:
$ZnO \xrightarrow{\Delta} Zn^{2+} + \frac{1}{2}O_2 + 2e^-$
હવે,સ્ફટિકમાં ઝિંકનું પ્રમાણ વધી જાય છે અને તેનું સૂત્ર $Zn_{1+x}O$ બને છે. વધારાના $Zn^{2+}$ આયનો આંતરાલીય સ્થાનો પર જાય છે અને વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવવા માટે ઇલેક્ટ્રોન પાડોશી આંતરાલીય સ્થાનો પર જાય છે.