ફીણ પ્લવન પદ્ધતિ સમજાવો.

(N/A) સિદ્ધાંત: આ પ્રક્રિયા પાણી અને ફીણકારક પદાર્થની હાજરીમાં અયસ્ક અને અશુદ્ધિઓના ભીના થવાના ગુણધર્મોમાં રહેલા તફાવત પર આધારિત છે. આ પ્રક્રિયામાં નીચેના ઘટકોનો ઉપયોગ થાય છે:
$(i)$ ફીણકારક (Frothers): આ પદાર્થો ફીણ ઉત્પન્ન કરે છે. ઉદાહરણ: પાઈન ઓઈલ,ટર્પેન્ટાઈન ઓઈલ વગેરે.
$(ii)$ સંગ્રાહકો (Collectors): સંગ્રાહકો અયસ્કના કણોને ફીણમાં રહેલા હવાના પરપોટા સાથે ચોંટવામાં મદદ કરે છે. ઉદાહરણ: સોડિયમ ઈથાઈલ ઝેન્થેટ.
$(iii)$ ફીણ સ્થાયીકારકો (Froth stabilizers): આ પદાર્થો ફીણને સ્થાયી બનાવે છે. ઉદાહરણ: એનિલિન,ક્રેસોલ વગેરે.
$(iv)$ અવસાદકો (Depressants): આ પદાર્થો ચોક્કસ ખનિજો માટે હવાના પરપોટા સાથે ફીણ બનતા અટકાવે છે. ઉદાહરણ: $NaCN$ (સોડિયમ સાયનાઈડ).
પ્રક્રિયા: આ પ્રક્રિયામાં,દળેલા અયસ્કનું પાણી સાથે નિલંબન બનાવવામાં આવે છે. ખનિજ કણો તેલ દ્વારા ભીના થાય છે,જ્યારે ગેંગના કણો પાણી દ્વારા ભીના થાય છે. એક ફરતું પેડલ મિશ્રણને હલાવે છે અને તેમાં હવા ખેંચે છે. પરિણામે,ફીણ બને છે જે ખનિજ કણોને વહન કરે છે. ફીણ હલકું હોવાથી તેને ઉપરથી અલગ કરી લેવામાં આવે છે. ત્યારબાદ અયસ્કના કણો મેળવવા માટે તેને સૂકવવામાં આવે છે.
અવસાદકોની ભૂમિકા: ક્યારેક,તેલ અને પાણીના પ્રમાણને સમાયોજિત કરીને અથવા અવસાદકો ઉમેરીને બે સલ્ફાઈડ અયસ્કને અલગ કરવાનું શક્ય છે. ઉદાહરણ તરીકે,$ZnS$ અને $PbS$ ધરાવતી અયસ્કના કિસ્સામાં,વપરાતો અવસાદક $NaCN$ છે. $NaCN$ એ $ZnS$ ની સપાટી પર ઝિંક સંકીર્ણ $Na_2[Zn(CN)_4]$ નું સ્તર બનાવે છે,જેનાથી તે ફીણ બનતા અટકે છે અને $PbS$ ને ફીણ સાથે આવવા દે છે.
નિષ્કર્ષ: સલ્ફાઈડ અયસ્ક હલકા હોવાથી અને તેલ દ્વારા સરળતાથી ભીના થતા હોવાથી સપાટી પર આવે છે,જ્યારે ગેંગ નીચે રહી જાય છે. તેથી,આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ સલ્ફાઈડ અયસ્કના સંકેન્દ્રણ માટે થાય છે.