આલ્કાઈલ હેલાઈડની વિલોપન (Elimination) પ્રક્રિયાઓ સમજાવો.
અથવા
આલ્કાઈલ હેલાઈડનું ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન ($\beta$-વિલોપન) સમજાવો.
અથવા
આલ્કાઈલ હેલાઈડનું ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન ($\beta$-વિલોપન) સમજાવો.
(N/A) જ્યારે $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ ધરાવતા હેલોઆલ્કેનને પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડના આલ્કોહોલીય દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે,ત્યારે $\beta$-કાર્બનમાંથી હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને $\alpha$-કાર્બન પરમાણુમાંથી હેલોજન પરમાણુનું વિલોપન થાય છે. પરિણામે,નીપજ તરીકે આલ્કીન બને છે.
વિલોપનમાં $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ સામેલ હોવાથી,તેને ઘણીવાર $\beta$-વિલોપન કહેવામાં આવે છે.
જો એક કરતા વધુ $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓની ઉપલબ્ધતાને કારણે એક કરતા વધુ આલ્કીન બનવાની શક્યતા હોય,તો સામાન્ય રીતે એક આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે બને છે.
આ એક ભાતનો ભાગ છે જે સૌપ્રથમ રશિયન રસાયણશાસ્ત્રી,"એલેક્ઝાન્ડર ઝાયત્સેવ" દ્વારા જોવામાં આવ્યો હતો. તેમણે એક નિયમ બનાવ્યો જેનો સારાંશ નીચે મુજબ છે:
"ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન પ્રક્રિયાઓમાં,તે આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે જેમાં દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ સાથે વધુ સંખ્યામાં આલ્કાઈલ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે." આમ,$2-$બ્રોમોપેન્ટેન મુખ્ય નીપજ તરીકે $pent-2-$ene આપે છે.
વિલોપનમાં $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુ સામેલ હોવાથી,તેને ઘણીવાર $\beta$-વિલોપન કહેવામાં આવે છે.
જો એક કરતા વધુ $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓની ઉપલબ્ધતાને કારણે એક કરતા વધુ આલ્કીન બનવાની શક્યતા હોય,તો સામાન્ય રીતે એક આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે બને છે.
આ એક ભાતનો ભાગ છે જે સૌપ્રથમ રશિયન રસાયણશાસ્ત્રી,"એલેક્ઝાન્ડર ઝાયત્સેવ" દ્વારા જોવામાં આવ્યો હતો. તેમણે એક નિયમ બનાવ્યો જેનો સારાંશ નીચે મુજબ છે:
"ડીહાઈડ્રોહેલોજનેશન પ્રક્રિયાઓમાં,તે આલ્કીન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે જેમાં દ્વિ-બંધ ધરાવતા કાર્બન પરમાણુઓ સાથે વધુ સંખ્યામાં આલ્કાઈલ સમૂહો જોડાયેલા હોય છે." આમ,$2-$બ્રોમોપેન્ટેન મુખ્ય નીપજ તરીકે $pent-2-$ene આપે છે.
Explore More
Similar Questions
$S_N1$ પ્રક્રિયામાં નીચેના સંયોજનોની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ જણાવો :
$(I)$ $CH_3-CH_2-CH(Br)-CH_3$
$(II)$ $(CH_3)_2CH-CH_2-Br$
$(III)$ $(CH_3)_3CBr$
$(I)$ $CH_3-CH_2-CH(Br)-CH_3$
$(II)$ $(CH_3)_2CH-CH_2-Br$
$(III)$ $(CH_3)_3CBr$
નીચેનામાંથી કયું સંયોજન $S_N2$ પ્રક્રિયામાં $NaCN$ સાથે ઝડપથી પ્રક્રિયા કરશે?
Medium
View Solutionનીચેનામાંથી કયું,જ્યારે $HBr$ નો ઉમેરો કરવામાં આવે ત્યારે,$\text{માત્ર}$ ડાયાસ્ટીરિયોમર્સની જોડી બનાવશે?
Medium
View Solution$CH_3-CH_2-Br + Nu^{\Theta} \rightarrow CH_3-CH_2-Nu + Br^{\Theta}$
ન્યુક્લિયોફાઇલ $Nu^{\Theta}$ સાથે પ્રક્રિયાના દરનો ઘટતો ક્રમ જણાવો: $Nu^{\Theta} = (I) PhO^{\Theta}; (II) CH_3COO^{\Theta}; (III) OH^{\Theta}; (IV) CH_3O^{\Theta}$
ન્યુક્લિયોફાઇલ $Nu^{\Theta}$ સાથે પ્રક્રિયાના દરનો ઘટતો ક્રમ જણાવો: $Nu^{\Theta} = (I) PhO^{\Theta}; (II) CH_3COO^{\Theta}; (III) OH^{\Theta}; (IV) CH_3O^{\Theta}$
$1^o$,$2^o$ અને $3^o$ હેલાઇડોની $S_N2$ પ્રક્રિયા પ્રત્યેની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ સમજાવો.
Medium
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo