ધારો કે એક કાલ્પનિક પ્રક્રિયા છે,જેમાં તંત્રનું કદ અચળ રહે છે.
પ્રક્રિયા: $R \longrightarrow P$
ધારો કે $t_{1}$ સમયે પ્રક્રિયક $R$ ની સાંદ્રતા $[R]_{1}$ છે.
ધારો કે $t_{2}$ સમયે પ્રક્રિયક $R$ ની સાંદ્રતા $[R]_{2}$ છે.
સમયનો તફાવત $\Delta t = t_{2} - t_{1}$ છે.
પ્રક્રિયકની સાંદ્રતામાં થતો ફેરફાર $\Delta[R] = [R]_{2} - [R]_{1}$ છે.
પ્રક્રિયક $R$ ની સાંદ્રતામાં ઘટાડાનો વેગ:
સરેરાશ વેગ $= -\frac{\Delta[R]}{\Delta t} = -\frac{[R]_{2} - [R]_{1}}{t_{2} - t_{1}} \dots (i)$
તે જ રીતે,જો $t_{1}$ સમયે નીપજ $P$ ની સાંદ્રતા $[P]_{1}$ હોય અને $t_{2}$ સમયે તે $[P]_{2}$ હોય,તો નીપજની સાંદ્રતામાં થતો વધારો $\Delta[P] = [P]_{2} - [P]_{1}$ છે.
નીપજ $P$ ના નિર્માણનો વેગ:
સરેરાશ વેગ $= +\frac{\Delta[P]}{\Delta t} = +\frac{[P]_{2} - [P]_{1}}{t_{2} - t_{1}} \dots (ii)$
સમીકરણ $(i)$ અને $(ii)$ પરથી,પ્રક્રિયાનો સરેરાશ વેગ:
સરેરાશ વેગ $= -\frac{\Delta[R]}{\Delta t} = +\frac{\Delta[P]}{\Delta t}$