આંતરઆણ્વીય બળોના સંદર્ભમાં સંપર્કકોણ સમજાવો.

(N/A) બીજા માધ્યમ સાથેના સંપર્ક સમતલ પાસે પ્રવાહીની સપાટી વક્ર હોય છે.
સંપર્કકોણ: સંપર્ક બિંદુએ પ્રવાહીની સપાટીને દોરેલો સ્પર્શક અને પ્રવાહીની અંદરની તરફ રહેલી ઘન સપાટી વચ્ચેના ખૂણાને સંપર્કકોણ કહે છે. તેને $\theta$ વડે દર્શાવવામાં આવે છે.
તે વિવિધ પ્રવાહી અને ઘન પદાર્થોની જોડી માટે અલગ-અલગ હોય છે.
આકૃતિમાં,$(a)$ કમળના પાન પર પાણીનું ટીપું દર્શાવે છે અને $(b)$ સ્વચ્છ પ્લાસ્ટિકની પ્લેટ પર પાણી ફેલાયેલું દર્શાવે છે.
ધારો કે પૃષ્ઠતાણ નીચે મુજબ છે:
$S_{la} = \text{પ્રવાહી-હવા આંતરપૃષ્ઠનું પૃષ્ઠતાણ}$
$S_{sa} = \text{ઘન-હવા આંતરપૃષ્ઠનું પૃષ્ઠતાણ}$
$S_{sl} = \text{ઘન-પ્રવાહી આંતરપૃષ્ઠનું પૃષ્ઠતાણ}$
સંપર્ક રેખા પર,ત્રણેય માધ્યમો વચ્ચેના પૃષ્ઠબળો સંતુલનમાં હોવા જોઈએ.
આકૃતિ $(a)$ માટે:
$S_{sa} = S_{sl} + S_{la} \cos \theta$
$\cos \theta = \frac{S_{sa} - S_{sl}}{S_{la}}$
જો પ્રવાહીના અણુઓ વચ્ચેના સસંજક બળો,પ્રવાહી અને ઘન અણુઓ વચ્ચેના આસંજક બળો કરતા વધારે હોય,તો $S_{sl} > S_{sa}$ થાય,પરિણામે $\cos \theta < 0$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\theta$ ગુરુકોણ છે. આ કિસ્સામાં,પ્રવાહી ઘન સપાટીને ભીંજવતું નથી અને મેનિસ્કસ બહિર્ગોળ હોય છે.
જો આસંજક બળો સસંજક બળો કરતા વધારે હોય,તો $S_{sa} > S_{sl}$ થાય,પરિણામે $\cos \theta > 0$ મળે,જેનો અર્થ છે કે $\theta$ લઘુકોણ છે. આ કિસ્સામાં,પ્રવાહી ઘન સપાટીને ભીંજવે છે અને મેનિસ્કસ અંતર્ગોળ હોય છે.