$d$ કક્ષક સમજાવો.

(N/A) કક્ષક: $d$ કક્ષકો $n=3, 4, 5 \ldots$ ઉર્જા સ્તરોમાં અસ્તિત્વ ધરાવે છે,પરંતુ $n=1, 2$ કક્ષામાં $d$ કક્ષક હોતી નથી. તેથી $1d$ અને $2d$ અસ્તિત્વ ધરાવતી નથી. $d$ કક્ષકો માટે ગૌણ ક્વોન્ટમ આંક $l=2$ હોય છે. $n=1$ અને $2$ માટે $l=2$ શક્ય નથી,તેથી આ કક્ષાઓમાં $d$ કક્ષક હોતી નથી.
$d$ કક્ષક માટે $n$ નું લઘુત્તમ મૂલ્ય $3$ છે. તેથી $3d, 4d, 5d \ldots$ અસ્તિત્વ ધરાવે છે.
$d$ કક્ષકોની સંખ્યા: કક્ષકોની સંખ્યા $= (2l+1)$. $d$ કક્ષક માટે $l=2$ હોવાથી,$d$ કક્ષકોની સંખ્યા $5$ છે. આમ,$d$ પેટાકોષમાં $5$ કક્ષકો હોય છે.
ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક: $d$ કક્ષકો માટે $l=2$ અને ચુંબકીય ક્વોન્ટમ આંક $m_l = -2, -1, 0, +1, +2$ હોય છે. આ $5$ $d$ કક્ષકો $d_{xy}, d_{yz}, d_{zx}, d_{x^2-y^2}$ અને $d_{z^2}$ છે.
$d$ કક્ષકોનો આકાર: ચાર $d$ કક્ષકો સમાન આકાર ધરાવે છે જેમાં $4$ ખંડો (lobes) હોય છે. $d_{xy}, d_{yz}$ અને $d_{zx}$ ના ખંડો તેમના અનુક્રમે $xy, yz, zx$ સમતલમાં હોય છે. $d_{x^2-y^2}$ માટે ખંડો $x$ અને $y$ અક્ષ પર હોય છે.
$d_{z^2}$ કક્ષકનો આકાર અન્ય કરતા અલગ છે,જેમાં બે ખંડો $z$ અક્ષની આસપાસ હોય છે.
$d$ કક્ષકની ઉર્જા: કોઈપણ એક પેટાકોષમાં તમામ $5$ $d$ કક્ષકોની ઉર્જા સમાન હોય છે. તેમનો આકાર અને કદ પણ સમાન હોય છે.
જો મુખ્ય ક્વોન્ટમ આંક વધે,તો કદ અને ઉર્જા પણ વધે છે: $3d < 4d < 5d \ldots$
રેડિયલ નોડ અને એન્ગ્યુલર નોડ: જ્યાં ખંડો જોડાય છે,ત્યાં ઇલેક્ટ્રોન ઘનતા શૂન્ય હોય છે.
$d$ કક્ષકોમાં એન્ગ્યુલર નોડ $l$ અને રેડિયલ નોડ $(n-l-1)$ હોય છે.
$3d$ કક્ષક માટે રેડિયલ નોડ $(3-2-1) = 0$.
એન્ગ્યુલર નોડ $l = 2$.
$3d$ કક્ષક માટે,કુલ નોડ્સ: $n-1 = 3-1 = 2$ નોડ્સ.