Difficult
જ્યારે નીચેના દરેક સંતુલનને કદ વધારીને દબાણમાં ઘટાડો કરવામાં આવે ત્યારે પ્રતિક્રિયા નીપજોના મોલની સંખ્યા વધે છે,ઘટે છે કે સમાન રહે છે?
$(a)$ $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
$(b)$ $CaO_{(s)} + CO_{2(g)} \rightleftharpoons CaCO_{3(s)}$
$(c)$ $3Fe_{(s)} + 4H_{2}O_{(g)} \rightleftharpoons Fe_{3}O_{4(s)} + 4H_{2(g)}$
$(a)$ $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$
$(b)$ $CaO_{(s)} + CO_{2(g)} \rightleftharpoons CaCO_{3(s)}$
$(c)$ $3Fe_{(s)} + 4H_{2}O_{(g)} \rightleftharpoons Fe_{3}O_{4(s)} + 4H_{2(g)}$
(N/A) લે શેટલિયરના સિદ્ધાંત મુજબ,જ્યારે સંતુલન પરના તંત્રનું દબાણ ઘટાડવામાં આવે છે (કદ વધારીને),ત્યારે સંતુલન એવી દિશામાં સ્થાનાંતરિત થાય છે જે વાયુરૂપ ઘટકોના મોલની કુલ સંખ્યામાં વધારો કરે છે.
$(a)$ $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$: વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા $1$ (પ્રક્રિયક) થી વધીને $2$ (નીપજો) થાય છે. આમ,સંતુલન આગળની દિશામાં ખસે છે અને નીપજોના મોલની સંખ્યા વધે છે.
$(b)$ $CaO_{(s)} + CO_{2(g)} \rightleftharpoons CaCO_{3(s)}$: પ્રક્રિયક બાજુ વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા $1$ છે અને નીપજ બાજુ $0$ છે. વાયુરૂપ મોલ વધારવા માટે,સંતુલન વિરુદ્ધ દિશામાં ખસે છે,તેથી નીપજોના મોલની સંખ્યા ઘટે છે.
$(c)$ $3Fe_{(s)} + 4H_{2}O_{(g)} \rightleftharpoons Fe_{3}O_{4(s)} + 4H_{2(g)}$: બંને બાજુ વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા $4$ છે. તેથી,દબાણમાં ફેરફારની સંતુલન પર કોઈ અસર થતી નથી,અને નીપજોના મોલની સંખ્યા સમાન રહે છે.
$(a)$ $PCl_{5(g)} \rightleftharpoons PCl_{3(g)} + Cl_{2(g)}$: વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા $1$ (પ્રક્રિયક) થી વધીને $2$ (નીપજો) થાય છે. આમ,સંતુલન આગળની દિશામાં ખસે છે અને નીપજોના મોલની સંખ્યા વધે છે.
$(b)$ $CaO_{(s)} + CO_{2(g)} \rightleftharpoons CaCO_{3(s)}$: પ્રક્રિયક બાજુ વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા $1$ છે અને નીપજ બાજુ $0$ છે. વાયુરૂપ મોલ વધારવા માટે,સંતુલન વિરુદ્ધ દિશામાં ખસે છે,તેથી નીપજોના મોલની સંખ્યા ઘટે છે.
$(c)$ $3Fe_{(s)} + 4H_{2}O_{(g)} \rightleftharpoons Fe_{3}O_{4(s)} + 4H_{2(g)}$: બંને બાજુ વાયુરૂપ મોલની સંખ્યા $4$ છે. તેથી,દબાણમાં ફેરફારની સંતુલન પર કોઈ અસર થતી નથી,અને નીપજોના મોલની સંખ્યા સમાન રહે છે.
Explore More
Similar Questions
નીચેનામાંથી કઈ પ્રક્રિયાઓ પર દબાણ વધારવાની અસર થશે? ઉપરાંત,જણાવો કે આ ફેરફારને કારણે પ્રક્રિયા પુરોગામી કે પ્રતિગામી દિશામાં જશે.
$(i)$ $COCl_{2(g)} \longleftrightarrow CO_{(g)} + Cl_{2(g)}$
$(ii)$ $CH_{4(g)} + 2S_{2(g)} \longleftrightarrow CS_{2(g)} + 2H_2S_{(g)}$
$(iii)$ $CO_{2(g)} + C_{(s)} \longleftrightarrow 2CO_{(g)}$
$(iv)$ $2H_{2(g)} + CO_{(g)} \longleftrightarrow CH_3OH_{(g)}$
$(v)$ $CaCO_{3(s)} \longleftrightarrow CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$
$(vi)$ $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \longleftrightarrow 4NO_{(g)} + 6H_2O_{(g)}$
$(i)$ $COCl_{2(g)} \longleftrightarrow CO_{(g)} + Cl_{2(g)}$
$(ii)$ $CH_{4(g)} + 2S_{2(g)} \longleftrightarrow CS_{2(g)} + 2H_2S_{(g)}$
$(iii)$ $CO_{2(g)} + C_{(s)} \longleftrightarrow 2CO_{(g)}$
$(iv)$ $2H_{2(g)} + CO_{(g)} \longleftrightarrow CH_3OH_{(g)}$
$(v)$ $CaCO_{3(s)} \longleftrightarrow CaO_{(s)} + CO_{2(g)}$
$(vi)$ $4NH_{3(g)} + 5O_{2(g)} \longleftrightarrow 4NO_{(g)} + 6H_2O_{(g)}$
Medium
View Solutionપ્રક્રિયા $2H_{2(g)} + CO_{(g)} \rightleftharpoons CH_3OH_{(g)}$ ના સંતુલન પર નીચેનાની અસર સમજાવો:
$(a)$ $H_2$ ઉમેરતા
$(b)$ $CH_3OH$ ઉમેરતા
$(c)$ $CO$ દૂર કરતા
$(d)$ $CH_3OH$ દૂર કરતા
$(a)$ $H_2$ ઉમેરતા
$(b)$ $CH_3OH$ ઉમેરતા
$(c)$ $CO$ દૂર કરતા
$(d)$ $CH_3OH$ દૂર કરતા
નીચેની પ્રક્રિયા માટે,કયો ફેરફાર સંતુલનને નીપજ તરફ ખસેડશે?
$I_{2(g)} \rightleftharpoons 2I_{(g)}; \Delta H_r^o(298 \ K) = +150 \ kJ$
$I_{2(g)} \rightleftharpoons 2I_{(g)}; \Delta H_r^o(298 \ K) = +150 \ kJ$
નીચેનામાંથી કઈ પ્રણાલીમાં પાત્રનું કદ બમણું કરવાથી સંતુલન જમણી તરફ ખસશે?
$NH_3$ ના ઉત્પાદન માટે હેબરની સતત પ્રવાહ પ્રક્રિયામાં $N_{2(g)} + 3H_{2(g)} \longleftrightarrow 2NH_{3(g)}$,$\Delta H = -22.08 \ kcal$ પ્રક્રિયા સામેલ છે. તો સાનુકૂળ પરિસ્થિતિઓ કઈ છે?
MediumAIIMS 2011
View SolutionVedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo