જ્યારે પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન વિદ્યુતધ્રુવને એનોડ તરીકે લેવામાં આવે ત્યારે કોઈપણ કોષનો કોષ પોટેન્શિયલ નક્કી કરવાની પદ્ધતિ યોગ્ય ઉદાહરણ સાથે સમજાવો.

(N/A) રિડક્શન પોટેન્શિયલ: $298 \ K$ તાપમાને,પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન વિદ્યુતધ્રુવને એનોડ (સંદર્ભ અર્ધકોષ) તરીકે અને બીજા અર્ધકોષને કેથોડ તરીકે લઈને બનાવેલા કોષનો $emf$ એ બીજા અર્ધકોષનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ આપે છે.
પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન વિદ્યુતધ્રુવ $\mid$ અન્ય અર્ધકોષ
(એનોડ અર્ધકોષ) $\mid$ (કેથોડ અર્ધકોષ)
કોષ પોટેન્શિયલ $=$ (અન્ય કોષનો રિડક્શન પોટેન્શિયલ) $=$ અન્ય અર્ધકોષનું $emf$ મૂલ્ય.
$(b)$ સામાન્ય ઉદાહરણ સાથે સમજૂતી:
$(i)$ જો જમણી બાજુના અર્ધકોષમાં ઓક્સિડેશન અને રિડક્શન પામતી સ્પીસીઝની સાંદ્રતા એકમ $(1 \ M)$ હોય,તો કોષ પોટેન્શિયલ એ પ્રમાણિત વિદ્યુતધ્રુવ પોટેન્શિયલ જેટલો થાય છે.
સામાન્ય કોષ: $Pt \mid H_{2(g)} (1 \ bar) \mid H^+_{(aq)} (1 \ M) \| M^{n+}_{(aq)} (1 \ M) \mid M_{(s)}$
$(ii)$ $E^{\ominus} = (E^{\ominus}_R - E^{\ominus}_L)$:
જ્યાં $E^{\ominus}$ એ કોષનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ છે,$E^{\ominus}_R$ એ જમણી બાજુના વિદ્યુતધ્રુવનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ છે,અને $E^{\ominus}_L$ એ ડાબી બાજુના વિદ્યુતધ્રુવનો પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ છે.
પ્રમાણિત હાઇડ્રોજન વિદ્યુતધ્રુવ માટે $E^{\ominus}_L = 0.0 \ V$ હોવાથી,$\therefore E^{\ominus} = (E^{\ominus}_R - 0.0) = E^{\ominus}_R$.
$(iii)$ હાઇડ્રોજન અર્ધકોષ $\mid$ કોપર અર્ધકોષ:
$Pt \mid H_{2(g)} (1 \ bar) \mid H^+_{(aq)} (1 \ M) \| Cu^{2+}_{(aq)} (1 \ M) \mid Cu_{(s)}$
કોષનો માપેલ $emf$ $+0.34 \ V$ છે,જે નીચેની પ્રક્રિયા માટે પ્રમાણિત વિદ્યુતધ્રુવ પોટેન્શિયલ છે:
ઓક્સિડેશન (ડાબી બાજુ): $H_{2(g)} \rightarrow 2H^+_{(aq)} + 2e^- \ (E^{\ominus}_L = 0.0 \ V)$
રિડક્શન (જમણી બાજુ): $Cu^{2+}_{(aq)} + 2e^- \rightarrow Cu_{(s)}$
$\therefore E^{\ominus}_{cell} = (E^{\ominus}_R - E^{\ominus}_L) = 0.34 \ V \implies E^{\ominus}_R = 0.34 \ V$.
આમ,$Cu^{2+} \mid Cu$ માટે પ્રમાણિત રિડક્શન પોટેન્શિયલ $+0.34 \ V$ છે.