વનસ્પતિ કોષની પૂર્ણક્ષમતા (totipotency) ના ગુણધર્મનો ઉપયોગ વનસ્પતિના પ્રજનન અને સુધારણા માટે કેવી રીતે કરવામાં આવ્યો છે તેની ચર્ચા કરો.

(N/A) કોઈપણ કોષ/એક્સપ્લાન્ટમાંથી સંપૂર્ણ વનસ્પતિ ઉત્પન્ન કરવાની ક્ષમતાને પૂર્ણક્ષમતા (totipotency) કહેવામાં આવે છે.
આ પદ્ધતિઓના ઉપયોગ દ્વારા ખૂબ જ ટૂંકા સમયમાં ઘણી વનસ્પતિઓનું પ્રજનન પ્રાપ્ત કરવું શક્ય છે.
પેશી સંવર્ધન (tissue culture) દ્વારા હજારો વનસ્પતિઓ ઉત્પન્ન કરવાની આ પદ્ધતિને માઇક્રોપ્રોપેગેશન (micropropagation) કહેવામાં આવે છે.
આ દરેક વનસ્પતિ આનુવંશિક રીતે મૂળ વનસ્પતિ જેવી જ હશે જેમાંથી તે ઉગાડવામાં આવી હતી,એટલે કે,તેઓ સોમાક્લોન્સ (somaclones) છે.
ટામેટા,કેળા,સફરજન વગેરે જેવી ઘણી મહત્વપૂર્ણ ખાદ્ય વનસ્પતિઓ આ પદ્ધતિનો ઉપયોગ કરીને વ્યાપારી ધોરણે ઉત્પન્ન કરવામાં આવી છે.
આ પદ્ધતિનો બીજો મહત્વનો ઉપયોગ રોગિષ્ઠ વનસ્પતિઓમાંથી સ્વસ્થ વનસ્પતિઓ મેળવવાનો છે.
જોકે વનસ્પતિ વાયરસથી સંક્રમિત હોય,તો પણ વર્ધનશીલ પેશી (meristem) (અગ્રસ્થ અને કક્ષીય) વાયરસ મુક્ત હોય છે.
તેથી,વાયરસ મુક્ત વનસ્પતિઓ મેળવવા માટે વર્ધનશીલ પેશીને દૂર કરીને તેને ઇન વિટ્રો (in vitro) ઉગાડી શકાય છે.
વૈજ્ઞાનિકો કેળા,શેરડી,બટાકા વગેરેની વર્ધનશીલ પેશીઓના સંવર્ધનમાં સફળ થયા છે.