ખાતર (Manures) અને રાસાયણિક ખાતર (Fertilizers) વચ્ચેનો તફાવત સ્પષ્ટ કરો.

સ્પ્રેઈંગ (છંટકાવ) એ ફ્યુમિગેશન (ધૂણી આપવી) થી કેવી રીતે અલગ છે?

નીચે આપેલા કોલમ $A$ અને કોલમ $B$ ને જોડો:

કોલમ $A$	કોલમ $B$
$(a)$ ખેતી અને ગાડા ખેંચવા માટે વપરાતા પશુઓ	$(i)$ દૂધ આપતી માદા
$(b)$ મરઘીની ભારતીય ઓલાદ	$(ii)$ બ્રોઈલર
$(c)$ સાહિવાલ,લાલ સિંધી	$(iii)$ ખેતીકામ માટેના પશુઓ (Draught animals)
$(d)$ દૂધાળા પશુઓ (Milch)	$(iv)$ પશુઓની સ્થાનિક ઓલાદ
$(e)$ માંસ મેળવવા માટે સારી રીતે ખવડાવવામાં આવતી મરઘી	$(v)$ અસીલ

પાક સુધારણામાં સંકરણ (hybridisation) ની ભૂમિકા વિશે ચર્ચા કરો.

$(a)$ તંદુરસ્ત પ્રાણીના બે લક્ષણો જણાવો.
$(b)$ અનાજના સંગ્રહ માટેના સંગ્રહસ્થાનની કોઈપણ ચાર લાક્ષણિકતાઓ જણાવો.

ભારતમાં લગભગ $45 \%$ ખેતીલાયક જમીન પિયત વગરની છે,અને વરસાદની અછતને કારણે ઘણીવાર પાક નિષ્ફળ જાય છે,જેનાથી દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાય છે. આ પરિસ્થિતિએ ગ્રામજનોને વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ અને જળસ્ત્રાવ વ્યવસ્થાપનનો ઉપયોગ કરવા માટે પ્રેરિત કર્યા.
$(i)$ પિયત (Irrigation) એટલે શું?
$(ii)$ ખેતીલાયક જમીનને પાણી પૂરું પાડવા માટે અપનાવી શકાય તેવી બે અલગ-અલગ પ્રકારની સિંચાઈ પદ્ધતિઓની યાદી આપો.
$(iii)$ રાજન પાસે કયા મૂલ્યો છે જેણે ગ્રામજનોને તેમની સમસ્યા દૂર કરવામાં મદદ કરી?