સમભાજન (Mitosis) ના વિવિધ તબક્કાઓનું આકૃતિ સાથે વિગતવાર વર્ણન કરો.

(N/A) સમભાજન એ કોષ વિભાજનની એક પ્રક્રિયા છે જેમાં એક કોષ બે સમાન બાળ કોષોમાં વિભાજિત થાય છે. તેમાં બે મુખ્ય ઘટનાઓનો સમાવેશ થાય છે: કોષકેન્દ્ર વિભાજન (Karyokinesis) અને કોષરસ વિભાજન (Cytokinesis).
$1$. કોષકેન્દ્ર વિભાજન (Karyokinesis):
તેને ચાર મુખ્ય તબક્કાઓમાં વહેંચવામાં આવે છે:
$(a)$ પૂર્વાવસ્થા (Prophase): આ પ્રથમ તબક્કો છે. રંગસૂત્ર દ્રવ્ય ઘટ્ટ બનીને સુસ્પષ્ટ રંગસૂત્રો બનાવે છે. તારાકેન્દ્ર વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે. કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગીકાય,અંતઃકોષરસજાળ અને કોષકેન્દ્રપટલ અદ્રશ્ય થઈ જાય છે.
$(b)$ ભાજનાવસ્થા (Metaphase): કોષકેન્દ્રપટલ સંપૂર્ણપણે વિઘટિત થઈ જાય છે. રંગસૂત્રો વિષુવવૃત્તીય તલ પર ગોઠવાય છે,જેને ભાજનાવસ્થા પટ્ટિકા (metaphase plate) કહે છે. ત્રાકતંતુઓ રંગસૂત્રોના કાઇનેટોકોર સાથે જોડાય છે.
$(c)$ ભાજનોત્તર અવસ્થા (Anaphase): સેન્ટ્રોમિયરનું વિભાજન થાય છે અને રંગસૂત્રિકાઓ અલગ પડે છે. આ બાળ રંગસૂત્રિકાઓ વિરુદ્ધ ધ્રુવો તરફ ગતિ કરે છે,જેમાં સેન્ટ્રોમિયર આગળ હોય છે અને ભુજાઓ પાછળ હોય છે.
$(d)$ અંત્યાવસ્થા (Telophase): રંગસૂત્રો ધ્રુવો પર પહોંચે છે અને ફરીથી પાતળા બને છે. કોષકેન્દ્રપટલ,કોષકેન્દ્રિકા,ગોલ્ગીકાય અને અંતઃકોષરસજાળ ફરીથી રચાય છે.
$2$. કોષરસ વિભાજન (Cytokinesis):
આ કોષરસનું વિભાજન છે.
- પ્રાણી કોષમાં: કોષરસસ્તરમાં ખાંચ (furrow) રચાય છે,જે ઊંડી ઉતરીને કોષને બે ભાગમાં વહેંચે છે.
- વનસ્પતિ કોષમાં: કોષદીવાલ સખત હોવાથી,કોષના કેન્દ્રમાં કોષપટ્ટિકા (cell plate) રચાય છે જે બહારની તરફ વિકાસ પામીને કોષદીવાલ સાથે જોડાય છે.