માનવ શ્વસનતંત્રના વિવિધ ભાગોનું વર્ણન કરો.

(N/A) માનવ શ્વસનતંત્રમાં નાક,કંઠનળી,સ્વરપેટી (લેરીન્ક્સ),શ્વાસનળી (ટ્રેકિયા),શ્વાસવાહિનીઓ અને ફેફસાંનો સમાવેશ થાય છે.
$(1)$ નાક: નાક એ ચહેરા પરનો ઉપસેલો ભાગ છે. તે બાહ્ય નાસિકાછિદ્રો,નાસિકા કોટર અને આંતરિક નાસિકાછિદ્રોમાં વિભાજિત છે.
$(a)$ બાહ્ય નાસિકાછિદ્રો: ઉપરના હોઠની ઉપર આવેલી એક જોડ છિદ્રો.
$(b)$ નાસિકા કોટર: નાકની અંદરની પોલાણ જે નાસિકા પટલ દ્વારા વિભાજિત છે. તે ત્રણ પ્રદેશોમાં વહેંચાયેલું છે: $(i)$ વેસ્ટિબ્યુલર,$(ii)$ શ્વસન પ્રદેશ,અને $(iii)$ ઘ્રાણ પ્રદેશ.
$(2)$ કંઠનળી: $13 \ cm$ લાંબી નળી જે ખોરાક અને હવા માટે સામાન્ય માર્ગ તરીકે કાર્ય કરે છે. તે $(a)$ નાસિકા કંઠનળી,$(b)$ મુખ કંઠનળી,અને $(c)$ સ્વરપેટી કંઠનળીમાં વિભાજિત છે.
$(3)$ સ્વરપેટી (લેરીન્ક્સ): તેને સાઉન્ડ બોક્સ કહેવામાં આવે છે. તેમાં ગ્લોટિસ હોય છે,જે ખોરાક ગળતી વખતે ખોરાકને અંદર જતા રોકવા માટે એપિગ્લોટિસ નામના કાસ્થિમય ઢાંકણ દ્વારા ઢંકાયેલું હોય છે. તેમાં અવાજ ઉત્પન્ન કરવા માટે સ્વરતંતુઓ હોય છે.
$(4)$ શ્વાસનળી (ટ્રેકિયા): $12.5 \ cm$ લાંબી અને $2.5 \ cm$ વ્યાસ ધરાવતી સીધી નળી. તે ઉરોદર પટલ સુધી વિસ્તરેલી છે અને $5^{th}$ ઉરોદર કશેરુકાના સ્તરે જમણી અને ડાબી પ્રાથમિક શ્વાસવાહિનીઓમાં વિભાજિત થાય છે. તે '$C$' આકારની કાસ્થિમય કડીઓ દ્વારા આધારિત છે.
$(5)$ શ્વાસવાહિનીઓ અને શ્વાસવાહિકાઓ: પ્રાથમિક શ્વાસવાહિનીઓ દ્વિતીયક અને તૃતીયક શ્વાસવાહિનીઓમાં શાખિત થાય છે,જે અંતે શ્વાસવાહિકાઓમાં વિભાજિત થઈને વાયુકોષ્ઠોમાં પરિણમે છે. આ માળખાને શ્વાસવાહિની વૃક્ષ કહેવાય છે.
$(6)$ ફેફસાં: ઉરોદર પોલાણમાં આવેલી એક જોડ શંકુ આકારના અંગો,જે પાંસળીઓ અને ઉરોદર પટલ દ્વારા સુરક્ષિત છે.

લક્ષણ	જમણું ફેફસું	ડાબું ફેફસું
કદ	જાડું,ટૂંકું,ભારે	પાતળું,સાંકડું,લાંબું,હલકું
ખંડ	ત્રણ ખંડ	બે ખંડ
એઓર્ટિક આર્ચ	ગેરહાજર	હાજર

આંતરિક રચના: ફેફસાં બે સ્તરીય ફુપ્ફુસાવરણથી ઘેરાયેલા હોય છે,જેની વચ્ચે ફુપ્ફુસાવરણીય પ્રવાહી હોય છે જે ઘર્ષણ ઘટાડે છે. શ્વસનતંત્ર વહન ભાગ (નાસિકાછિદ્રોથી અંતિમ શ્વાસવાહિકાઓ) અને શ્વસન/વિનિમય ભાગ (વાયુકોષ્ઠો) માં વહેંચાયેલું છે. ઉરોદર પોલાણ એ કરોડસ્તંભ,ઉરોસ્થિ,પાંસળીઓ અને ઉરોદર પટલ દ્વારા બનેલી હવાચુસ્ત જગ્યા છે,જે કદમાં ફેરફાર કરીને શ્વાસોચ્છવાસમાં મદદ કરે છે.