અનુલેખન (Transcription) વિશે વર્ણન કરો.
(N/A) અનુલેખન એ $DNA$ ની એક શૃંખલામાંથી આનુવંશિક માહિતીને $RNA$ માં નકલ કરવાની પ્રક્રિયા છે.
અનુલેખનની પ્રક્રિયા પૂરકતાના સિદ્ધાંત દ્વારા સંચાલિત થાય છે,સિવાય કે એડેનોસિન હવે થાઇમિનને બદલે યુરેસિલ સાથે બેઝ પેર બનાવે છે.
પ્રતિકૃતિ (Replication) થી વિપરીત,જેમાં સજીવના સંપૂર્ણ $DNA$ ની નકલ થાય છે,અનુલેખનમાં માત્ર $DNA$ નો એક ખંડ અને બે શૃંખલાઓમાંથી માત્ર એક જ શૃંખલા $RNA$ માં નકલ થાય છે.
અનુલેખન દરમિયાન બંને શૃંખલાઓની એકસાથે નકલ કેમ થતી નથી તેના કારણો:
$(i)$ જો બંને શૃંખલાઓની નકલ કરવામાં આવે,તો તેઓ અલગ-અલગ ક્રમ ધરાવતા $RNA$ અણુઓ માટે સંકેત આપશે (કારણ કે પૂરક હોવાનો અર્થ સમાન હોવો એવો નથી). પરિણામે,અલગ-અલગ એમિનો એસિડ ક્રમ ધરાવતા બે પ્રોટીન બનશે,જે આનુવંશિક માહિતી સ્થાનાંતરણની પ્રક્રિયાને ખૂબ જ જટિલ બનાવી દેશે.
$(ii)$ એકસાથે ઉત્પન્ન થયેલા બે $RNA$ અણુઓ એકબીજાના પૂરક હશે અને તેથી તેઓ જોડાઈને દ્વિ-શૃંખલામય $RNA$ બનાવશે. આ $RNA$ ને પ્રોટીનમાં ભાષાંતરિત થતા અટકાવશે.
અનુલેખનની પ્રક્રિયા પૂરકતાના સિદ્ધાંત દ્વારા સંચાલિત થાય છે,સિવાય કે એડેનોસિન હવે થાઇમિનને બદલે યુરેસિલ સાથે બેઝ પેર બનાવે છે.
પ્રતિકૃતિ (Replication) થી વિપરીત,જેમાં સજીવના સંપૂર્ણ $DNA$ ની નકલ થાય છે,અનુલેખનમાં માત્ર $DNA$ નો એક ખંડ અને બે શૃંખલાઓમાંથી માત્ર એક જ શૃંખલા $RNA$ માં નકલ થાય છે.
અનુલેખન દરમિયાન બંને શૃંખલાઓની એકસાથે નકલ કેમ થતી નથી તેના કારણો:
$(i)$ જો બંને શૃંખલાઓની નકલ કરવામાં આવે,તો તેઓ અલગ-અલગ ક્રમ ધરાવતા $RNA$ અણુઓ માટે સંકેત આપશે (કારણ કે પૂરક હોવાનો અર્થ સમાન હોવો એવો નથી). પરિણામે,અલગ-અલગ એમિનો એસિડ ક્રમ ધરાવતા બે પ્રોટીન બનશે,જે આનુવંશિક માહિતી સ્થાનાંતરણની પ્રક્રિયાને ખૂબ જ જટિલ બનાવી દેશે.
$(ii)$ એકસાથે ઉત્પન્ન થયેલા બે $RNA$ અણુઓ એકબીજાના પૂરક હશે અને તેથી તેઓ જોડાઈને દ્વિ-શૃંખલામય $RNA$ બનાવશે. આ $RNA$ ને પ્રોટીનમાં ભાષાંતરિત થતા અટકાવશે.
Explore More
Similar Questions
વિધાન $A$ અને $B$ ની સરખામણી કરો.
વિધાન $A$: સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં પ્રત્યાંકન (transcription) દરમિયાન ઉત્પન્ન થયેલ $RNA$ નો સીધો ઉપયોગ ભાષાંતર (translation) માં થઈ શકતો નથી.
વિધાન $B$: $RNA$ સ્પ્લાઈસિંગની ઘટના એક્ઝોન્સને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
સાચું વર્ણન પસંદ કરો.
વિધાન $A$: સુકોષકેન્દ્રી કોષોમાં પ્રત્યાંકન (transcription) દરમિયાન ઉત્પન્ન થયેલ $RNA$ નો સીધો ઉપયોગ ભાષાંતર (translation) માં થઈ શકતો નથી.
વિધાન $B$: $RNA$ સ્પ્લાઈસિંગની ઘટના એક્ઝોન્સને દૂર કરવામાં મદદ કરે છે.
સાચું વર્ણન પસંદ કરો.
પ્રત્યાંકન (transcription) દરમિયાન,$DNA$ ની જે શૃંખલા ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે તેને $A$ શૃંખલા કહેવામાં આવે છે અને તેની ધ્રુવીયતા $B$ હોય છે.
$RNA$ પોલિમરેઝ $III$ દ્વારા કયા પ્રકારના $RNA$ નું પ્રત્યાંકન (transcription) થાય છે?
Medium
View Solutionનીચે બે વિધાનો આપેલા છે, એકને વિધાન $(A)$ અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A) :$ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ $(hnRNA)$ માં એક્સોન્સ અને ઇન્ટ્રોન્સ બંને હોય છે અને ઇન્ટ્રોન્સ બિન-કાર્યકારી હોય છે.
કારણ $(R) :$ બેક્ટેરિયામાં, $mRNA$ ને કોઈ પ્રોસેસિંગની જરૂર હોતી નથી, અને ટ્રાન્સક્રિપ્શન અને ટ્રાન્સલેશન એક જ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં થાય છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો $:$
વિધાન $(A) :$ સુકોષકેન્દ્રી સજીવોમાં પ્રાથમિક ટ્રાન્સક્રિપ્ટ $(hnRNA)$ માં એક્સોન્સ અને ઇન્ટ્રોન્સ બંને હોય છે અને ઇન્ટ્રોન્સ બિન-કાર્યકારી હોય છે.
કારણ $(R) :$ બેક્ટેરિયામાં, $mRNA$ ને કોઈ પ્રોસેસિંગની જરૂર હોતી નથી, અને ટ્રાન્સક્રિપ્શન અને ટ્રાન્સલેશન એક જ કમ્પાર્ટમેન્ટમાં થાય છે.
ઉપરના વિધાનોના પ્રકાશમાં, નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સૌથી યોગ્ય જવાબ પસંદ કરો $:$
Medium
View Solutionપ્રત્યાંકન (Transcription) દરમિયાન,બંધારણીય જનીન (Structural gene) ની $3' \rightarrow 5'$ ધ્રુવીયતા ધરાવતી $DNA$ શૃંખલા હંમેશા ટેમ્પલેટ તરીકે કાર્ય કરે છે કારણ કે
Vedclass Products
For Students
Vedclass Test Series
Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.
Start Free TrialFor Teachers
Exam Paper Generator
Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.
Try FreeFor Institutes
Online Exam Module
Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.
See Demo