વિવિધ પ્રકારની અધિચ્છદીય પેશીઓની રચના અને કાર્યનું વર્ણન કરો. દરેક પ્રકારની અધિચ્છદીય પેશીની આકૃતિ દોરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) અધિચ્છદીય પેશીઓ પ્રાણી શરીરમાં આવરણ અથવા રક્ષણાત્મક પેશીઓ છે. અધિચ્છદ શરીરના મોટાભાગના અંગો અને પોલાણોને આવરે છે અને વિવિધ શારીરિક તંત્રોને અલગ રાખે છે. ત્વચા,મુખનું અસ્તર,રુધિરવાહિનીઓનું અસ્તર,ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠો અને મૂત્રપિંડ નલિકાઓ બધું જ અધિચ્છદીય પેશીઓનું બનેલું છે.
અધિચ્છદીય પેશીના કોષો ચુસ્ત રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે અને એક સળંગ સ્તર બનાવે છે. તેમની વચ્ચે ખૂબ જ ઓછું સિમેન્ટિંગ દ્રવ્ય હોય છે અને આંતરકોષીય અવકાશ લગભગ હોતો નથી. વિવિધ અધિચ્છદના કોષોની પારગમ્યતા શરીર અને બાહ્ય પર્યાવરણ વચ્ચે તેમજ શરીરના વિવિધ ભાગો વચ્ચે પદાર્થોના વિનિમયને નિયંત્રિત કરવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. પ્રકાર ગમે તે હોય,તમામ અધિચ્છદ સામાન્ય રીતે નીચેની પેશીઓથી એક બાહ્યકોષીય તંતુમય આધારકલા (basement membrane) દ્વારા અલગ પડે છે.
અધિચ્છદીય પેશીઓ નીચે મુજબના પ્રકારો ધરાવે છે:
$(1)$ સરળ લાદીસમ અધિચ્છદ: અત્યંત પાતળા અને ચપટા કોષો,જે નાજુક અસ્તર બનાવે છે. રુધિરવાહિનીઓ અને ફેફસાંના વાયુકોષ્ઠોમાં જોવા મળે છે જ્યાં વહન થાય છે.
$(2)$ સ્તૃત લાદીસમ અધિચ્છદ: ઘસારાને રોકવા માટે ઘણા સ્તરોમાં ગોઠવાયેલા હોય છે. ત્વચા અને મુખના અસ્તરમાં જોવા મળે છે.
$(3)$ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ: જ્યાં શોષણ અને સ્ત્રાવ થાય છે ત્યાં ઊંચા અધિચ્છદીય કોષો હાજર હોય છે,જેમ કે આંતરડાનું અંદરનું અસ્તર. જો તેમાં પક્ષ્મો (cilia) હોય,તો તેને પક્ષ્મલ સ્તંભાકાર અધિચ્છદ કહેવાય છે,જે શ્લેષ્મને આગળ ધકેલવામાં મદદ કરે છે.
$(4)$ ઘનાકાર અધિચ્છદ: ઘન આકારના કોષો જે મૂત્રપિંડ નલિકાઓ અને લાળ ગ્રંથિઓની નલિકાઓનું અસ્તર બનાવે છે,જે યાંત્રિક આધાર પૂરો પાડે છે.
વધુમાં,કેટલીક અધિચ્છદીય પેશીઓ અંદરની તરફ વળીને બહુકોષીય ગ્રંથિ બનાવે છે,જેને ગ્રંથિય અધિચ્છદ કહેવાય છે.

Explore More

Similar Questions

મૂળની જાડાઈમાં વધારો કરવા માટે જવાબદાર વર્ધનશીલ પેશીનું નામ જણાવો.

વનસ્પતિઓમાં લવચીકતા શેના કારણે હોય છે?

અનાવૃત બીજધારી (Gymnosperms) વનસ્પતિઓમાં સામાન્ય રીતે જોવા મળતી પાણીનું વહન કરતી પેશી કઈ છે?

$(a)$ વનસ્પતિઓમાં વર્ધનશીલ પેશી (meristematic tissue) અને સ્થાયી પેશી (permanent tissue) વચ્ચેનો તફાવત આપો.
$(b)$ વિભેદીકરણ (differentiation) ની પ્રક્રિયાને વ્યાખ્યાયિત કરો.
$(c)$ વનસ્પતિઓમાં જોવા મળતી કોઈપણ બે સરળ અને બે જટિલ સ્થાયી પેશીઓના નામ આપો.

નીચેની પેશીઓ માટે એક શબ્દ લખો:
$(a)$ જે સ્નાયુને હાડકા સાથે જોડે છે.
$(b)$ આપણા શરીરનો ચરબીનો સંગ્રહ.
$(c)$ આધાર આપે છે,અંગોની અંદરની જગ્યા ભરે છે અને પેશીઓના સમારકામમાં મદદ કરે છે.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo