ભાષાંતર (Translation) ની પ્રક્રિયાનું વર્ણન કરો.

(A) ભાષાંતર એ એમિનો એસિડના પોલિમરાઈઝેશન દ્વારા પોલીપેપ્ટાઈડ બનાવવાની પ્રક્રિયા છે.
એમિનો એસિડનો ક્રમ $mRNA$ માં રહેલા બેઝના ક્રમ દ્વારા નક્કી થાય છે.
એમિનો એસિડ એક બંધ દ્વારા જોડાય છે જેને પેપ્ટાઈડ બંધ કહેવામાં આવે છે.
પેપ્ટાઈડ બંધના નિર્માણ માટે ઉર્જાની જરૂર પડે છે.
તેથી,પ્રથમ તબક્કામાં એમિનો એસિડ $ATP$ ની હાજરીમાં સક્રિય થાય છે અને તેમના સંબંધિત $tRNA$ સાથે જોડાય છે,આ પ્રક્રિયાને સામાન્ય રીતે $tRNA$ નું ચાર્જિંગ અથવા એમિનોએસાયલેશન કહેવામાં આવે છે.
જો આવા બે ચાર્જ થયેલા $tRNA$ ને પૂરતા નજીક લાવવામાં આવે,તો તેમની વચ્ચે પેપ્ટાઈડ બંધનું નિર્માણ ઉર્જાની દ્રષ્ટિએ અનુકૂળ બને છે.
ઉત્સેચકની હાજરી પેપ્ટાઈડ બંધ બનવાની ગતિને વધારે છે.
પ્રોટીન સંશ્લેષણ માટે જવાબદાર કોષીય ફેક્ટરી રિબોઝોમ છે.
રિબોઝોમ બંધારણીય $RNAs$ અને લગભગ $80$ વિવિધ પ્રોટીનનું બનેલું હોય છે.
તેની નિષ્ક્રિય સ્થિતિમાં,તે બે પેટા એકમો (સબયુનિટ્સ) તરીકે અસ્તિત્વ ધરાવે છે: એક મોટો પેટા એકમ અને એક નાનો પેટા એકમ.
જ્યારે નાનો પેટા એકમ $mRNA$ સાથે જોડાય છે,ત્યારે $mRNA$ નું પ્રોટીનમાં ભાષાંતર કરવાની પ્રક્રિયા શરૂ થાય છે.
મોટા પેટા એકમમાં બે સાઇટ્સ હોય છે જ્યાં એમિનો એસિડ જોડાય છે,જેથી તેઓ પેપ્ટાઈડ બંધ બનાવવા માટે એકબીજાની પૂરતા નજીક આવી શકે.
રિબોઝોમ પેપ્ટાઈડ બંધ બનાવવા માટે ઉત્પ્રેરક (બેક્ટેરિયામાં $23S$ $rRNA$ એ રાઈબોઝાઈમ ઉત્સેચક છે) તરીકે પણ કાર્ય કરે છે.
$mRNA$ માં ભાષાંતર એકમ એ $RNA$ નો ક્રમ છે જે પ્રારંભિક કોડોન $(AUG)$ અને સમાપ્તિ કોડોન (સ્ટોપ કોડોન) ની વચ્ચે હોય છે અને તે પોલીપેપ્ટાઈડ માટે કોડ કરે છે.
$mRNA$ માં કેટલાક વધારાના ક્રમ પણ હોય છે જેનું ભાષાંતર થતું નથી,જેને અનટ્રાન્સલેટેડ રીજન $(UTRs)$ કહેવામાં આવે છે.
$UTRs$ એ $5^{\prime}$-છેડા (પ્રારંભિક કોડોન પહેલાં) અને $3^{\prime}$-છેડા (સમાપ્તિ કોડોન પછી) બંને પર હાજર હોય છે.
તેઓ કાર્યક્ષમ ભાષાંતર પ્રક્રિયા માટે જરૂરી છે.
શરૂઆત (Initiation) માટે,રિબોઝોમ $mRNA$ સાથે પ્રારંભિક કોડોન $(AUG)$ પર જોડાય છે,જે ફક્ત પ્રારંભિક $tRNA$ દ્વારા જ ઓળખાય છે.
ત્યારબાદ રિબોઝોમ પ્રોટીન સંશ્લેષણના લંબાઈ વધારવાના (Elongation) તબક્કામાં આગળ વધે છે.
આ તબક્કા દરમિયાન,$tRNA$ સાથે જોડાયેલા એમિનો એસિડના સંકુલ,$tRNA$ એન્ટિકોડોન સાથે પૂરક બેઝ જોડી બનાવીને $mRNA$ માં યોગ્ય કોડોન સાથે ક્રમિક રીતે જોડાય છે.