પૃષ્ઠવંશીઓમાં હૃદયની રચનામાં થયેલા ઉત્ક્રાંતિના ફેરફારોનું વર્ણન કરો.

(N/A) બધા જ પૃષ્ઠવંશીઓ હૃદય ધરાવે છે,જે હૃદયના સ્નાયુઓ (cardiac muscle fibres) થી બનેલું એક પોલું સ્નાયુબદ્ધ અંગ છે. હૃદયનું મુખ્ય કાર્ય શરીરના તમામ ભાગોમાં રુધિર પંપ કરવાનું છે. હૃદયનો ઉદ્વિકાસ ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને અલગ કરવાની જરૂરિયાતને કારણે થયો છે જેથી ઓક્સિજનનું વહન વધુ કાર્યક્ષમ રીતે થઈ શકે.
$1$. મત્સ્ય (માછલીઓ): હૃદય બે ખંડોનું બનેલું હોય છે,જેમાં એક કર્ણક (auricle) અને એક ક્ષેપક (ventricle) હોય છે. તે માત્ર ઓક્સિજનવિહીન રુધિર મેળવે છે,જે ઓક્સિજનયુક્ત થવા માટે ઝાલરો (gills) માં પંપ કરવામાં આવે છે. તેમાં સાઇનસ વેનોસસ (sinus venosus) અને કોનસ આર્ટેરિયોસસ (conus arteriosus) જેવા વધારાના ખંડો પણ હોય છે.
$2$. ઉભયજીવીઓ: તેઓ ત્રણ ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે,જેમાં બે કર્ણક અને એક ક્ષેપક હોય છે. કર્ણકો આંતર-કર્ણક પટલ (inter-auricular septum) દ્વારા અલગ પડે છે,પરંતુ ક્ષેપક અવિભાજિત રહે છે,જેના કારણે ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરનું મિશ્રણ થાય છે.
$3$. સરીસૃપો: મોટાભાગના સરીસૃપોમાં અપૂર્ણ ચાર ખંડોવાળું હૃદય હોય છે (મગર,એલિગેટર અને ઘડિયાલ સિવાય). ક્ષેપક અપૂર્ણ પટલ દ્વારા આંશિક રીતે વિભાજિત હોય છે,જેના પરિણામે રુધિરનું થોડું મિશ્રણ થાય છે.
$4$. પક્ષીઓ અને સસ્તનો: તેઓ સંપૂર્ણ ચાર ખંડોવાળું હૃદય ધરાવે છે,જેમાં બે કર્ણકો અને બે ક્ષેપકો હોય છે. સંપૂર્ણ સ્નાયુબદ્ધ પટલ ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરના મિશ્રણને અટકાવે છે,જે અત્યંત કાર્યક્ષમ રુધિરાભિસરણ સુનિશ્ચિત કરે છે.