શ્વસન માર્ગની ચયાપચયની પ્રક્રિયાઓનું વર્ણન કરો.

(N/A) ગ્લુકોઝ એ શ્વસન માટે પસંદગીનો સબસ્ટ્રેટ (દ્રવ્ય) છે.
તમામ કાર્બોદિતો સામાન્ય રીતે શ્વસન માટે ઉપયોગમાં લેવાય તે પહેલાં ગ્લુકોઝમાં રૂપાંતરિત થાય છે.
અન્ય સબસ્ટ્રેટ્સ પણ શ્વસન પામી શકે છે,પરંતુ તેઓ શ્વસન માર્ગમાં પ્રથમ તબક્કે પ્રવેશતા નથી.
આકૃતિમાં દર્શાવ્યા મુજબ,ચરબીને પહેલા ગ્લિસરોલ અને ફેટી એસિડમાં તોડવી પડે છે.
જો ફેટી એસિડનું શ્વસન કરવાનું હોય,તો તેઓ પહેલા એસિટિલ $CoA$ માં વિઘટિત થાય છે અને પછી માર્ગમાં પ્રવેશ કરે છે.
ગ્લિસરોલ $PGAL$ માં રૂપાંતરિત થયા પછી માર્ગમાં પ્રવેશ કરે છે.
પ્રોટીન પ્રોટીએઝ દ્વારા વ્યક્તિગત એમિનો એસિડમાં વિઘટિત થાય છે,જે તેમની રચનાના આધારે ક્રેબ્સ ચક્રના વિવિધ તબક્કે અથવા પાયરુવેટ અથવા એસિટિલ $CoA$ તરીકે માર્ગમાં પ્રવેશ કરે છે.
શ્વસનમાં સબસ્ટ્રેટનું વિઘટન સામેલ હોવાથી,તેને પરંપરાગત રીતે કેટાબોલિક પ્રક્રિયા અને શ્વસન માર્ગને કેટાબોલિક માર્ગ માનવામાં આવે છે.
જો કે,શ્વસન માર્ગ ફેટી એસિડના સંશ્લેષણમાં પણ સામેલ છે,જ્યાં એસિટિલ $CoA$ ને માર્ગમાંથી દૂર કરવામાં આવે છે.
તેવી જ રીતે,પ્રોટીનના સંશ્લેષણ દરમિયાન પણ,શ્વસન મધ્યવર્તી પદાર્થો કડી બનાવે છે.
સજીવમાં પદાર્થોનું તોડવાની પ્રક્રિયા એટલે કેટાબોલિઝમ અને સંશ્લેષણ એટલે એનાબોલિઝમ.
કારણ કે શ્વસન માર્ગ એનાબોલિઝમ અને કેટાબોલિઝમ બંનેમાં સામેલ છે,તેથી શ્વસન માર્ગને માત્ર કેટાબોલિક માર્ગને બદલે એમ્ફિબોલિક માર્ગ તરીકે ગણવો વધુ યોગ્ય છે.