મૂત્ર નિર્માણના મુખ્ય તબક્કાઓનું વર્ણન કરો.

(A) મૂત્ર નિર્માણમાં ત્રણ મુખ્ય પ્રક્રિયાઓનો સમાવેશ થાય છે:
$(1)$ ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ,$(2)$ પુનઃશોષણ,$(3)$ સ્ત્રાવ.
આ પ્રક્રિયાઓ નેફ્રોનના વિવિધ ભાગોમાં થાય છે.
$(1)$ ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ: રુધિરનું ગાળણ ગ્લોમેર્યુલસમાં થાય છે. સરેરાશ,કિડની દ્વારા પ્રતિ મિનિટ $1100-1200 \text{ ml}$ રુધિર ગળાય છે,જે હૃદયના દરેક ક્ષેપક દ્વારા પ્રતિ મિનિટ પમ્પ થતા રુધિરના લગભગ $1/5$ ભાગ જેટલું છે. એફરન્ટ આર્ટિરિયોલ (પહોળી) અને ઇફરન્ટ આર્ટિરિયોલ (સાંકડી) ના વ્યાસમાં તફાવતને કારણે દબાણ સર્જાય છે,જે ગાળણની પ્રક્રિયામાં મદદ કરે છે. રુધિર ત્રણ સ્તરોમાંથી ગળાય છે: ગ્લોમેર્યુલર રુધિરવાહિનીઓનું અંતઃચ્છદ,બાઉમેન્સ કેપ્સ્યુલનું અધિચ્છદ (પોડોસાઇટ્સ) અને તેમની વચ્ચેનું આધારક પટલ. સ્વસ્થ વ્યક્તિમાં ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ દર $(GFR)$ આશરે $125 \text{ ml/minute}$ $(180 \text{ liters/day})$ હોય છે. જક્ષ્ટા ગ્લોમેર્યુલર એપરેટસ $(JGA)$ દ્વારા $GFR$ નું નિયમન થાય છે.
$(2)$ પુનઃશોષણ: ગાળણના લગભગ $99\%$ $(180 \text{ liters/day})$ ભાગનું મૂત્રપિંડ નલિકાઓ દ્વારા પુનઃશોષણ થાય છે,જેથી માત્ર $1.5 \text{ liters}$ જેટલું જ મૂત્ર બને છે. ગ્લુકોઝ,એમિનો એસિડ અને $Na^{+}$ જેવા પદાર્થોનું સક્રિય પુનઃશોષણ થાય છે,જ્યારે નાઇટ્રોજનયુક્ત ઉત્સર્ગ દ્રવ્યોનું પ્રોક્સિમલ કોનવોલ્યુટેડ ટ્યુબ્યુલ $(PCT)$ માં નિષ્ક્રિય વહન દ્વારા શોષણ થાય છે. હેન્લેનો પાશ ગાળણને સાંદ્ર બનાવવામાં મદદ કરે છે.
$(3)$ સ્ત્રાવ: ડિસ્ટલ કોનવોલ્યુટેડ ટ્યુબ્યુલ $(DCT)$ ના નલિકાકાર કોષો $H^{+}$,$K^{+}$ અને એમોનિયા જેવા પદાર્થોનો ગાળણમાં સ્ત્રાવ કરે છે. આ પદાર્થો ગ્લોમેર્યુલર ગાળણ દરમિયાન ગળાયા ન હતા. આ પ્રક્રિયા શરીરના પ્રવાહીમાં આયનીય અને એસિડ-બેઝ સંતુલન જાળવવામાં મદદ કરે છે. અંતે,મૂત્ર સંગ્રહ નલિકામાં જાય છે,જ્યાં પાણીનું શોષણ થઈને સાંદ્ર મૂત્ર બને છે.