નેફ્રોન (મૂત્રપિંડ નલિકા) ની આંતરિક રચનાનું વર્ણન કરો.

(N/A) દરેક નેફ્રોન બે મુખ્ય ભાગો ધરાવે છે:
$(1)$ માલ્પિઘિયન કાય (મૂત્રપિંડ કણ) અને $(2)$ મૂત્રપિંડ નલિકા.
$(1)$ માલ્પિઘિયન કાય: તે ગ્લોમેરુલસ અને બાઉમેનની કોથળી દ્વારા બનેલી એક જટિલ રચના છે.
$(i)$ ગ્લોમેરુલસ: તે અંતર્વાહી ધમનિકા દ્વારા બનેલી કેશિકાઓનો ગુચ્છ છે,જે મૂત્રપિંડ ધમનીની એક ઝીણી શાખા છે. ગ્લોમેરુલસમાંથી રુધિર બહિર્વાહી ધમનિકા દ્વારા બહાર લઈ જવામાં આવે છે. બહિર્વાહી ધમનિકાનો વ્યાસ અંતર્વાહી ધમનિકા કરતા ઓછો હોય છે,જે ગાળણ માટે જરૂરી દબાણ ઉત્પન્ન કરવામાં મદદ કરે છે.
$(ii)$ બાઉમેનની કોથળી: તે પ્યાલા આકારની,બેવડી દીવાલવાળી કોથળી છે જે ગ્લોમેરુલસને ઘેરે છે. તેની બહારની દીવાલ લાદીસમ અધિચ્છદની બનેલી હોય છે,જ્યારે અંદરના સ્તરમાં પોડોસાઇટ્સ નામના વિશિષ્ટ કોષો આવેલા હોય છે. આ કોષો એવી રીતે ગોઠવાયેલા હોય છે કે તેમની વચ્ચે ગાળણ છિદ્રો (filtration slits) રહે છે,જે રુધિરના ગાળણમાં મદદ કરે છે.
$(2)$ મૂત્રપિંડ નલિકા: નલિકાની શરૂઆત નિકટવર્તી ગૂંચળામય નલિકા $(PCT)$ થી થાય છે,ત્યારબાદ હેન્લેનો પાશ આવે છે,જે હેરપિન આકારની રચના છે અને તેમાં ઉતરતી અને ચડતી ભુજાઓ હોય છે. ચડતી ભુજા આગળ જઈને અત્યંત ગૂંચળામય દૂરસ્થ ગૂંચળામય નલિકા $(DCT)$ માં પરિણમે છે.
- ઘણા નેફ્રોનની $DCT$ એક સીધી નળીમાં ખુલે છે જેને સંગ્રહણ નલિકા કહે છે.
- ઘણી સંગ્રહણ નલિકાઓ ભેગી થઈને મેડ્યુલરી પિરામિડ દ્વારા મૂત્રપિંડ પેલ્વિસમાં ખુલે છે.
- મૂત્રનું નિર્માણ નેફ્રોનમાં થાય છે,જ્યારે સંગ્રહણ નલિકા મુખ્યત્વે મૂત્રના વહન અને સાંદ્રતાનું કાર્ય કરે છે.