બાયોગેસના ઉત્પાદનમાં સૂક્ષ્મજીવોના યોગદાનનું વર્ણન કરો.

(N/A) સૂક્ષ્મજીવો વૃદ્ધિ અને ચયાપચય દરમિયાન વિવિધ પ્રકારના વાયુરૂપ અંતિમ ઉત્પાદનો ઉત્પન્ન કરે છે.
- ઉત્પન્ન થતા વાયુનો પ્રકાર સૂક્ષ્મજીવો અને તેઓ જે કાર્બનિક પદાર્થોનો ઉપયોગ કરે છે તેના પર આધાર રાખે છે. કણકના આથવણ,ચીઝ બનાવવા અને પીણાંના ઉત્પાદન જેવા ઉદાહરણોમાં,મુખ્યત્વે $CO_{2}$ વાયુ ઉત્પન્ન થાય છે.
- જો કે,અમુક બેક્ટેરિયા જે સેલ્યુલોઝયુક્ત પદાર્થો પર અજારક રીતે વૃદ્ધિ પામે છે,તેઓ $CO_{2}$ અને $H_{2}$ ની સાથે મોટી માત્રામાં મિથેન ઉત્પન્ન કરે છે. આ બેક્ટેરિયાને સામૂહિક રીતે મિથેનોજેન્સ કહેવામાં આવે છે અને આવું એક સામાન્ય બેક્ટેરિયમ $Methanobacterium$ છે.
- આ બેક્ટેરિયા ઢોરના આમાશય (rumen) માં હાજર હોય છે.
- ઢોરના ખોરાકમાં રહેલ ઘણો સેલ્યુલોઝયુક્ત પદાર્થ આમાશયમાં પણ હાજર હોય છે. આમાશયમાં,આ બેક્ટેરિયા સેલ્યુલોઝના વિઘટનમાં મદદ કરે છે અને ઢોરના પોષણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
- આમ,ઢોરનો મળ (છાણ),જેને 'ગોબર' પણ કહેવામાં આવે છે,તે આ બેક્ટેરિયાથી ભરપૂર હોય છે. છાણનો ઉપયોગ બાયોગેસ બનાવવા માટે થઈ શકે છે,જેને સામાન્ય રીતે 'ગોબર ગેસ' કહેવામાં આવે છે.
- બાયોગેસ પ્લાન્ટમાં એક કોંક્રિટની ટાંકી ($10$-$15$ ફૂટ ઊંડી) હોય છે જેમાં જૈવ-કચરો એકત્રિત કરવામાં આવે છે અને છાણનું મિશ્રણ (slurry) ઉમેરવામાં આવે છે. આ મિશ્રણ પર એક તરતું કવર મૂકવામાં આવે છે,જે સૂક્ષ્મજીવોની પ્રવૃત્તિને કારણે ટાંકીમાં ગેસ ઉત્પન્ન થતાં ઉપર તરફ આવે છે.
- બાયોગેસ પ્લાન્ટમાં એક આઉટલેટ હોય છે જે નજીકના ઘરોમાં બાયોગેસ પહોંચાડવા માટે પાઇપ સાથે જોડાયેલ હોય છે.
- બાયોગેસ એ સૂક્ષ્મજીવોની પ્રવૃત્તિ દ્વારા ઉત્પન્ન થતા વાયુઓનું મિશ્રણ છે (જેમાં મુખ્યત્વે મિથેન હોય છે) અને તેનો ઉપયોગ બળતણ તરીકે થઈ શકે છે.