બ્રાયોફાઈટિક વનસ્પતિઓના સામાન્ય લક્ષણોનું વર્ણન કરો.

(N/A) $\rightarrow$નિવાસસ્થાન: તેઓ સામાન્ય રીતે પહાડોમાં ભેજવાળા અને છાયાવાળા વિસ્તારોમાં જોવા મળે છે.
$\rightarrow$બ્રાયોફાઈટ્સને વનસ્પતિ સૃષ્ટિના ઉભયજીવીઓ કહેવામાં આવે છે કારણ કે આ વનસ્પતિઓ જમીન પર રહી શકે છે પરંતુ લિંગી પ્રજનન માટે પાણી પર આધાર રાખે છે.
$\rightarrow$તેઓ ખુલ્લા ખડકો અને જમીન પર વનસ્પતિ અનુક્રમણમાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.
$\rightarrow$શરીરની રચના: બ્રાયોફાઈટ્સનું વનસ્પતિ શરીર લીલ (Algae) કરતા વધુ વિભેદિત હોય છે.
$\rightarrow$તે સુકાયક (thallus) જેવું અને પથરાયેલું અથવા ટટ્ટાર હોય છે.
$\rightarrow$તેઓ એકકોષીય અથવા બહુકોષીય મૂલાંગો (rhizoids) દ્વારા આધાર સાથે જોડાયેલા હોય છે.
$\rightarrow$તેમાં સાચા મૂળ,પ્રકાંડ કે પર્ણોનો અભાવ હોય છે. તેમની પાસે મૂળ જેવી,પર્ણ જેવી અથવા પ્રકાંડ જેવી રચનાઓ હોઈ શકે છે.
$\rightarrow$મુખ્ય વનસ્પતિ શરીર એકકીય (haploid) હોય છે,જેને જન્યુજનક (gametophyte) કહેવામાં આવે છે.
$\rightarrow$પ્રજનન અંગો: બ્રાયોફાઈટ્સમાં પ્રજનન અંગો બહુકોષીય હોય છે.
$\rightarrow$નર પ્રજનન અંગને પુજન્યુધાની (antheridium) કહેવાય છે,જે દ્વિ-કશાધારી પુજન્યુઓ (antherozoids) ઉત્પન્ન કરે છે.
$\rightarrow$માદા પ્રજનન અંગને સ્ત્રીજન્યુધાની (archegonium) કહેવાય છે. તે કુંજાકાર (flask-shaped) હોય છે અને એક અંડકોષ ઉત્પન્ન કરે છે.
$\rightarrow$ફલન: પુજન્યુઓ પાણીમાં મુક્ત થાય છે જ્યાં તેઓ સ્ત્રીજન્યુધાનીના સંપર્કમાં આવે છે.
$\rightarrow$પુજન્યુ અંડકોષ સાથે જોડાઈને યુગ્મનજ (zygote) બનાવે છે.
$\rightarrow$યુગ્મનજ તરત જ અર્ધીકરણ (meiosis) પામતું નથી,તે એક બહુકોષીય શરીર બનાવે છે જેને બીજાણુજનક (sporophyte) કહેવાય છે.
$\rightarrow$બીજાણુજનક મુક્તજીવી નથી પરંતુ પ્રકાશસંશ્લેષી જન્યુજનક સાથે જોડાયેલું રહે છે અને તેના પર પોષણ માટે આધાર રાખે છે.
$\rightarrow$બીજાણુજનકના કેટલાક કોષો અર્ધીકરણ પામીને એકકીય બીજાણુઓ (spores) ઉત્પન્ન કરે છે.
$\rightarrow$આર્થિક મહત્વ: સામાન્ય રીતે બ્રાયોફાઈટ્સનું આર્થિક મહત્વ ઓછું છે,પરંતુ કેટલીક મોસ (mosses) શાકાહારી સસ્તન પ્રાણીઓ,પક્ષીઓ અને અન્ય પ્રાણીઓ માટે ખોરાક પૂરો પાડે છે.
$\rightarrow$સ્ફેગ્નમ $(Sphagnum)$ નામની મોસની જાતિઓ પીટ (peat) પૂરી પાડે છે,જેનો ઉપયોગ લાંબા સમયથી બળતણ તરીકે અને પાણી ધારણ કરવાની ક્ષમતાને કારણે જીવંત પદાર્થોના પરિવહન માટે પેકિંગ સામગ્રી તરીકે થાય છે.