પ્રકાશાનુવર્તન (phototropism) ની ઘટના સમજાવવા માટે એક પ્રવૃત્તિનું વર્ણન કરો અને સમજાવો કે આ શા માટે થાય છે.

(N/A) પ્રવૃત્તિ:
$(i)$ એક કુંડામાં રહેલો છોડ લો અને તેને એક બાજુથી ખુલ્લા કાર્ડબોર્ડના બોક્સમાં મૂકો. બોક્સને એવી રીતે ગોઠવો કે ખુલ્લી બાજુ બારી તરફ રહે,જેથી છોડને એક જ દિશામાંથી પ્રકાશ મળે.
$(ii)$ થોડા દિવસો સુધી છોડનું અવલોકન કરો. તમે જોશો કે પ્રરોહ (shoot) પ્રકાશના સ્ત્રોત તરફ વળે છે.
$(iii)$ હવે,છોડને ફેરવો જેથી પ્રરોહ પ્રકાશની વિરુદ્ધ દિશામાં હોય. તેને થોડા દિવસો માટે ખલેલ પહોંચાડ્યા વગર રહેવા દો.
$(iv)$ ફરીથી છોડનું અવલોકન કરો; પ્રરોહ ધીમે ધીમે પાછો પ્રકાશના સ્ત્રોત તરફ વળશે.
સમજૂતી:
જ્યારે વધતા છોડ પ્રકાશને અનુભવે છે,ત્યારે પ્રરોહના અગ્ર ભાગમાં સંશ્લેષિત થતું ઓક્સિન (auxin) નામનું અંતઃસ્ત્રાવ મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે. ઓક્સિન હંમેશા પ્રરોહની છાયાવાળી બાજુ તરફ પ્રસરણ પામે છે. છાયાવાળી બાજુ પર ઓક્સિનની આ વધુ સાંદ્રતા કોષોને પ્રકાશવાળી બાજુના કોષો કરતા વધુ લાંબા થવા માટે ઉત્તેજિત કરે છે. પરિણામે,અસમાન વૃદ્ધિને કારણે છોડનો પ્રરોહ પ્રકાશ તરફ વળે છે,જેને પ્રકાશાનુવર્તન કહેવામાં આવે છે.