હાઇડ્રોજન બંધની વ્યાખ્યા આપો. શું તે વાન ડર વાલ્સ બળો કરતા નિર્બળ છે કે પ્રબળ?

(N/A) વ્યાખ્યા: નાઇટ્રોજન,ઓક્સિજન અને ફ્લોરિન અત્યંત વિદ્યુતઋણ તત્વો છે. જ્યારે તેઓ સહસંયોજક બંધ બનાવવા માટે હાઇડ્રોજન પરમાણુ સાથે જોડાય છે,ત્યારે સહસંયોજક બંધના ઇલેક્ટ્રોન વધુ વિદ્યુતઋણ પરમાણુ તરફ સ્થાનાંતરિત થાય છે.
આ આંશિક ધનભારિત હાઇડ્રોજન પરમાણુ $(H^{+\delta})$ બીજા વિદ્યુતઋણ પરમાણુ સાથે બંધ બનાવે છે. આ બંધને હાઇડ્રોજન બંધ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
ટૂંકમાં: હાઇડ્રોજન બંધને $H^{+\delta} \dots X^{-\delta}$ (જ્યાં,$X = N, O, F, Cl$ વગેરે) તરીકે દર્શાવવામાં આવે છે.
તેને તૂટક રેખા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
હાઇડ્રોજન બંધને એક અણુના હાઇડ્રોજન પરમાણુને બીજા અણુના વિદ્યુતઋણ પરમાણુ ($F, O, N$ અથવા $Cl$) સાથે જોડતા આકર્ષણ બળ તરીકે વ્યાખ્યાયિત કરી શકાય છે.
સામાન્ય રીતે,વાન ડર વાલ્સ બળો હાઇડ્રોજન બંધ કરતા નિર્બળ હોય છે.
હાઇડ્રોજન બંધની ઉર્જા આશરે $40 \ kJ \ mol^{-1}$ છે,જ્યારે વાન ડર વાલ્સ બળો સામાન્ય રીતે $10 \ kJ \ mol^{-1}$ કરતા ઓછા હોય છે.