ઇન્ડક્ટર (Inductor) ની વ્યાખ્યા આપો. ઇન્ડક્ટરમાં સંગ્રહિત ઉર્જા $U = \frac{1}{2}LI^2$ માટેનું સમીકરણ તારવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A) ઇન્ડક્ટર એ એક નિષ્ક્રિય વિદ્યુત ઘટક છે જે જ્યારે તેમાંથી વિદ્યુત પ્રવાહ વહે છે ત્યારે તેના ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં ઉર્જાનો સંગ્રહ કરે છે,જે તેના સેલ્ફ-ઇન્ડક્ટન્સ $L$ દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
જ્યારે ઇન્ડક્ટરમાં પ્રવાહ $I$ બદલાય છે,ત્યારે લેન્ઝના નિયમ મુજબ બેક ઇલેક્ટ્રોમોટિવ ફોર્સ (emf) $\varepsilon$ ઉત્પન્ન થાય છે,જે પ્રવાહમાં થતા ફેરફારનો વિરોધ કરે છે. આ બેક emf નું મૂલ્ય $|\varepsilon| = L \frac{dI}{dt}$ છે.
ઇન્ડક્ટરમાં પ્રવાહ $I$ સ્થાપિત કરવા માટે,આ બેક emf ની વિરુદ્ધ કાર્ય કરવું પડે છે. કાર્ય કરવાનો દર નીચે મુજબ છે:
$\frac{dW}{dt} = |\varepsilon| I = L I \frac{dI}{dt}$
પ્રવાહને $0$ થી $I$ સુધી વધારવા માટે કરવામાં આવેલ કુલ કાર્ય $W$ શોધવા માટે આ સમીકરણનું સંકલન કરતા:
$W = \int dW = \int_{0}^{I} L I' dI' = L \left[ \frac{I'^2}{2} \right]_{0}^{I} = \frac{1}{2} LI^2$
આ કાર્ય ઇન્ડક્ટરમાં ચુંબકીય સ્થિતિ ઉર્જા $U$ તરીકે સંગ્રહિત થાય છે:
$U = \frac{1}{2} LI^2$
આ સમીકરણ કણની ગતિ ઉર્જા $K = \frac{1}{2}mv^2$ ને સમાન છે,જ્યાં $L$ એ વિદ્યુત જડત્વ (electrical inertia) તરીકે કાર્ય કરે છે.

Explore More

Similar Questions

જો કોઈલ (ગૂંચળા) માં પ્રવાહ અડધો કરવામાં આવે,તો સંગ્રહિત ઉર્જા અગાઉના મૂલ્ય કરતાં કેટલા ગણી થાય?

જો ઇન્ડક્ટરમાંથી વહેતો પ્રવાહ $2 \ A$ થી વધીને $3 \ A$ થાય,તો ઇન્ડક્ટરમાં સંગ્રહિત ચુંબકીય ઉર્જામાં કેટલો વધારો થાય ($\%$ માં)?

$2\, H$ ઇન્ડક્ટન્સ ધરાવતું અને અવગણ્ય અવરોધ ધરાવતું એક ગૂંચળું એવા સપ્લાય સ્ત્રોત સાથે જોડાયેલું છે જેનો વોલ્ટેજ $V = 3t$ વોલ્ટ છે (જ્યાં $t$ સેકન્ડમાં છે). જો વોલ્ટેજ $t = 0$ સમયે લાગુ કરવામાં આવે,તો $4\, s$ પછી ગૂંચળામાં સંગ્રહિત ઉર્જા ............ $J$ હશે.

જ્યારે શુદ્ધ ઇન્ડક્ટન્સ $L$ માંથી $i$ જેટલો પ્રવાહ વહેતો હોય ત્યારે તેમાં સંગ્રહિત સરેરાશ ઉર્જા કેટલી હોય?

$5 \mu H$ ઇન્ડક્ટન્સ ધરાવતા અને $2 \ A$ વિદ્યુતપ્રવાહ વહેતા ઇન્ડક્ટરમાં સંગ્રહિત ચુંબકીય ઉર્જા કેટલી છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo