ફેફસામાં આવેલા વાયુકોષ્ઠો (alveoli) અને મૂત્રપિંડમાં આવેલા ઉત્સર્ગિકાઓ (nephrons) ના બંધારણ અને કાર્યની તુલના કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A)
વાયુકોષ્ઠો (Alveoli) ઉત્સર્ગિકા (Nephron)
< strong>બંધારણ < strong>બંધારણ
$(i)$ વાયુકોષ્ઠો ફેફસાની અંદર આવેલી નાની ફુગ્ગા જેવી રચનાઓ છે. $(i)$ ઉત્સર્ગિકાઓ મૂત્રપિંડની અંદર આવેલી નલિકામય રચનાઓ છે.
$(ii)$ વાયુકોષ્ઠોની દીવાલ એક કોષ જેટલી જાડી હોય છે અને તેમાં રુધિરકેશિકાઓનું વિશાળ જાળું હોય છે. $(ii)$ ઉત્સર્ગિકા ગ્લોમેરુલસ,બાઉમેનની કોથળી અને લાંબી મૂત્રપિંડ નલિકાની બનેલી હોય છે. તેમાં પાતળી દીવાલ ધરાવતી રુધિરકેશિકાઓનો ગુચ્છ પણ હોય છે.
< strong>કાર્ય < strong>કાર્ય
$(i)$ વાયુકોષ્ઠોની આસપાસ આવેલી રુધિરકેશિકાઓના રુધિર અને વાયુકોષ્ઠોમાં રહેલા વાયુઓ વચ્ચે $O_2$ અને $CO_2$ ની આપ-લે થાય છે. $(i)$ રુધિર મૂત્રપિંડ ધમની દ્વારા મૂત્રપિંડમાં પ્રવેશે છે,જે ગ્લોમેરુલસમાં ઘણી રુધિરકેશિકાઓમાં વિભાજિત થાય છે. પાણી અને દ્રાવ્ય પદાર્થો બાઉમેનની કોથળીમાં ઉત્સર્ગિકામાં સ્થાનાંતરિત થાય છે. ગાળણ ત્યારબાદ નિકટવર્તી નલિકા,હેન્લેનો પાશ,દૂરસ્થ નલિકા અને અંતે સંગ્રહણ નલિકામાં જાય છે. આ પ્રક્રિયા દરમિયાન ગ્લુકોઝ,એમિનો એસિડ અને પાણી જેવા પદાર્થોનું પસંદગીશીલ પુનઃશોષણ થાય છે.
$(ii)$ વાયુકોષ્ઠો વાયુ વિનિમયનું મુખ્ય સ્થાન છે. $(ii)$ ઉત્સર્ગિકાઓ મૂત્રપિંડનો પાયાનો ગાળણ એકમ છે.

Explore More

Similar Questions

પોષણની સ્વયંપોષી પદ્ધતિ માટે શેની જરૂર હોય છે?

સસ્તન પ્રાણીઓ અને પક્ષીઓમાં ઓક્સિજનયુક્ત અને ઓક્સિજનવિહીન રુધિરને અલગ કરવું શા માટે જરૂરી છે?

ઉચ્ચ કક્ષાની વનસ્પતિઓમાં વહન તંત્રના ઘટકો કયા છે?

સ્વયંપોષી પોષણ માટે કઈ પરિસ્થિતિઓ આવશ્યક છે અને તેની આડપેદાશો કઈ છે?

મનુષ્યમાં રુધિરના બેવડા પરિવહન (double circulation) નું વર્ણન કરો. તે શા માટે જરૂરી છે?

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo