નીચેનાની તુલના કરો: (કોઈપણ બે)
$(a)$ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$
$(b)$ સ્થિતિમાન (Resting potential) અને ક્રિયાશીલ સ્થિતિમાન (Action potential)
$(c)$ કોરોઇડ (Choroid) અને નેત્રપટલ (Retina)

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(A-D) મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ અને પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$
$(1)$ મધ્યસ્થ ચેતાતંત્ર $(CNS)$ એ શરીરનું મુખ્ય સંકલન કેન્દ્ર છે। $(1)$ પરિઘવર્તી ચેતાતંત્ર $(PNS)$ એ શરીરનું મુખ્ય સંકલન કેન્દ્ર નથી।
$(2)$ તેમાં મગજ અને કરોડરજ્જુનો સમાવેશ થાય છે। $(2)$ તેમાં મસ્તિષ્ક ચેતાઓ અને કરોડરજ્જુની ચેતાઓનો સમાવેશ થાય છે જે મધ્યસ્થ ચેતાતંત્રને શરીરના વિવિધ ભાગો સાથે જોડે છે।

$(b)$ સ્થિતિમાન અને ક્રિયાશીલ સ્થિતિમાન
$(1)$ સ્થિતિમાન એ ચેતાતંતુની આરપારનો સ્થિતિમાન તફાવત છે જ્યારે ચેતા આવેગનું વહન થતું નથી। $(1)$ ક્રિયાશીલ સ્થિતિમાન એ ચેતાતંતુની આરપારનો સ્થિતિમાન તફાવત છે જ્યારે ચેતા આવેગનું વહન થાય છે।
$(2)$ પટલ $Na^+$ આયનો કરતા $K^+$ આયનો માટે વધુ પ્રવેશશીલ છે। $(2)$ પટલ $K^+$ આયનો કરતા $Na^+$ આયનો માટે વધુ પ્રવેશશીલ છે।

$(c)$ કોરોઇડ અને નેત્રપટલ
$(1)$ કોરોઇડ એ આંખનું મધ્યનું રુધિરવાહિનીયુક્ત સ્તર છે। $(1)$ નેત્રપટલ એ આંખનું સૌથી અંદરનું ચેતાકીય સ્તર છે।
$(2)$ તે અસંખ્ય રુધિરવાહિનીઓ ધરાવે છે જે નેત્રપટલ અને અન્ય પેશીઓને પોષક તત્વો અને ઓક્સિજન પૂરો પાડે છે। $(2)$ તે પ્રકાશગ્રાહી કોષો, દંડકોષો અને શંકુકોષો ધરાવે છે જે અનુક્રમે ઝાંખા પ્રકાશમાં દ્રષ્ટિ અને રંગીન દ્રષ્ટિ સાથે સંકળાયેલા છે।

Explore More

Similar Questions

ન્યુરોસિસ (Neurosis) શેના દ્વારા લાક્ષણિક છે?

નીચેના વિધાનો વાંચો.
$I.$ $III, VII, IX$ અને $X$ મસ્તિષ્ક ચેતાઓ (cranial nerves) ના પ્રીગેન્ગ્લિઓનિક ચેતાતંતુઓ પરાનુકંપી ચેતાતંત્રનો ભાગ છે.
$II.$ $V, VII, IX$ અને $X$ મસ્તિષ્ક ચેતાઓ મિશ્ર ચેતાઓ છે.
$III.$ ટ્રોક્લિયર ચેતાઓ સૌથી મોટી મસ્તિષ્ક ચેતાઓ છે.
$IV.$ એબ્ડ્યુસેન્સ ચેતાઓ પ્રેરક (motor) ચેતાઓ છે અને તે ગેસેરિયન ગેંગ્લિયામાંથી ઉદ્ભવે છે.
ઉપરનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?

નીચેનાને જોડો:
કોલમ-$I$ કોલમ-$II$
$(a)$ એકધ્રુવીય ચેતાકોષો $(1)$ એમીગડાલા અને હિપ્પોકેમ્પસ
$(b)$ લિમ્બિક સિસ્ટમ $(2)$ શરીરના તાપમાનના નિયંત્રણનું કેન્દ્ર
$(c)$ હાયપોથેલેમસ $(3)$ ગર્ભીય અવસ્થા

નીચેની પ્રક્રિયાઓ સમજાવો:
$(a)$ ચેતાતંતુની પટલનું ધ્રુવીભવન (Polarisation)
$(b)$ ચેતાતંતુની પટલનું અધ્રુવીભવન (Depolarisation)
$(c)$ ચેતાતંતુ પર ચેતા આવેગનું વહન
$(d)$ રાસાયણિક ચેતોપાગમ (Chemical synapse) દ્વારા ચેતા આવેગનું પ્રસરણ

Difficult
View Solution

નીચેનામાંથી યોગ્ય જોડ પસંદ કરીને વિધાન પૂર્ણ કરો.
સ્તંભ-$I$ સ્તંભ-$II$
$(a)$ સ્થિતિમાન (Resting potential) $(i)$ ચેતાસંધિ (synapses) પર આવેગના વહન માટે જવાબદાર રસાયણો.
$(b)$ ચેતા આવેગ (Nerve impulse) $(ii)$ પૂર્વ-ચેતાસંધિ અને પશ્ચ-ચેતાસંધિ ચેતાકોષો વચ્ચેની જગ્યા.
$(c)$ ચેતાસંધિ ફાટ (Synaptic cleft) $(iii)$ સ્થિર ચેતા પટલની આરપાર વિદ્યુત સ્થિતિમાનનો તફાવત.
$(d)$ ચેતાપ્રેષકો (Neurotransmitters) $(iv)$ ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં ચેતાકોષનો વિદ્યુત તરંગ જેવો પ્રતિભાવ.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo