એક્ટિનોઇડ્સ અને લેન્થેનોઇડ્સના રસાયણવિજ્ઞાનની તુલના નીચેના મુદ્દાઓના સંદર્ભમાં કરો:
$(i)$ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના
$(ii)$ પરમાણ્વીય અને આયનીય કદ
$(iii)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા
$(iv)$ રાસાયણિક સક્રિયતા.

(N/A) $(i)$ ઇલેક્ટ્રોનિક રચના: લેન્થેનોઇડ્સ માટે સામાન્ય ઇલેક્ટ્રોનિક રચના $[Xe] \ 4f^{0-14} \ 5d^{0-1} \ 6s^2$ છે અને એક્ટિનોઇડ્સ માટે $[Rn] \ 5f^{1-14} \ 6d^{0-1} \ 7s^2$ છે. $4f$ કક્ષકોથી વિપરીત,$5f$ કક્ષકો વધુ બહારની તરફ હોય છે અને બંધનમાં વધુ પ્રમાણમાં ભાગ લે છે.
$(ii)$ પરમાણ્વીય અને આયનીય કદ: લેન્થેનોઇડ સંકોચનની જેમ,એક્ટિનોઇડ્સમાં પણ એક્ટિનોઇડ સંકોચન જોવા મળે છે (પરમાણ્વીય અને આયનીય ત્રિજ્યામાં ઘટાડો). $5f$ કક્ષકોની નબળી શીલ્ડિંગ અસરને કારણે આ સંકોચન લેન્થેનોઇડ્સ કરતા વધારે હોય છે.
$(iii)$ ઓક્સિડેશન અવસ્થા: લેન્થેનોઇડ્સની મુખ્ય ઓક્સિડેશન અવસ્થા $+3$ છે. જોકે,$f$-કક્ષકોની સ્થિરતાને કારણે $+2$ અને $+4$ અવસ્થાઓ પણ જોવા મળે છે. એક્ટિનોઇડ્સ વધુ ઓક્સિડેશન અવસ્થાઓ દર્શાવે છે (જેમ કે $+3, +4, +5, +6, +7$) કારણ કે $5f, 6d,$ અને $7s$ ઉર્જા સ્તરો લગભગ સમાન ઉર્જા ધરાવે છે.
$(iv)$ રાસાયણિક સક્રિયતા: લેન્થેનોઇડ્સ કેલ્શિયમ જેવી ઉચ્ચ સક્રિયતા ધરાવે છે. એક્ટિનોઇડ્સ પણ અત્યંત સક્રિય ધાતુઓ છે. તેઓ ઉકળતા પાણી સાથે પ્રક્રિયા કરીને ઓક્સાઇડ અને હાઇડ્રાઇડ બનાવે છે અને મધ્યમ તાપમાને મોટાભાગના અધાતુઓ સાથે જોડાય છે. તેઓ આલ્કલીથી પ્રભાવિત થતા નથી અને નાઈટ્રિક એસિડ સાથેની તેમની પ્રતિક્રિયા રક્ષણાત્મક ઓક્સાઇડ સ્તરને કારણે મર્યાદિત છે.