નીચેનાની રચનાનું ટૂંકમાં વર્ણન કરો:
$(a)$ મગજ
$(b)$ આંખ
$(c)$ કાન

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) મગજ
મગજ એ શરીરનું મુખ્ય સંકલન કેન્દ્ર છે. તે ચેતાતંત્રનો એક ભાગ છે જે શરીરના દરેક અંગને નિયંત્રિત અને મોનિટર કરે છે. તે મસ્તિષ્ક આવરણો (cranial meninges) દ્વારા સુરક્ષિત છે,જે બહારના સ્તર ડ્યુરા મેટર,મધ્યના પાતળા સ્તર એરેકનોઇડ અને અંદરના સ્તર પિયા મેટરના બનેલા છે. તે ત્રણ ભાગોમાં વહેંચાયેલું છે - અગ્રમગજ,મધ્યમગજ અને પશ્ચમગજ.
અગ્રમગજ: તે મગજનો મુખ્ય વિચારવાનો ભાગ છે. તેમાં બૃહદ મસ્તિષ્ક (cerebrum),થેલેમસ અને હાયપોથેલેમસનો સમાવેશ થાય છે.
બૃહદ મસ્તિષ્ક: તે મગજનો સૌથી મોટો ભાગ છે. બે ગોળાર્ધ કોર્પસ કેલોસમ દ્વારા જોડાયેલા છે. તે સેરેબ્રલ કોર્ટેક્સ અથવા ગ્રે મેટરથી ઢંકાયેલું છે. તેમાં સંવેદનાત્મક અને મોટર વિસ્તારો હોય છે. અંદરના ભાગને વ્હાઇટ મેટર કહેવાય છે.
થેલેમસ: તે સંવેદનાત્મક અને મોટર સિગ્નલિંગ માટેનું મુખ્ય કેન્દ્ર છે.
હાયપોથેલેમસ: તે થેલેમસના પાયામાં આવેલું છે અને શરીરનું તાપમાન,ભૂખ અને તરસનું નિયમન કરે છે.
મધ્યમગજ: તે અગ્રમગજ અને પશ્ચમગજના પોન્સની વચ્ચે આવેલું છે. તેની પૃષ્ઠ સપાટી પર ચાર ગોળાકાર લોબ્સ હોય છે જેને કોર્પોરા ક્વાડ્રિજેમિના કહેવાય છે. તે દ્રષ્ટિ અને શ્રવણ સાથે સંબંધિત છે.
પશ્ચમગજ: તેમાં પોન્સ,સેરેબેલમ અને મેડ્યુલા ઓબ્લોન્ગાટાનો સમાવેશ થાય છે.
પોન્સ: તે ચેતાતંતુઓનો પટ્ટો છે જે મેડ્યુલા અને મધ્યમગજ વચ્ચે આવેલો છે.
સેરેબેલમ: તે શરીરનું સંતુલન અને મુદ્રા જાળવવા માટે જવાબદાર છે.
મેડ્યુલા ઓબ્લોન્ગાટા: તે મગજનો સૌથી પાછળનો ભાગ છે જે કરોડરજ્જુમાં પરિણમે છે.
$(b)$ આંખ
આંખ ત્રણ સ્તરોની બનેલી છે:
$(i)$ બહારનું સ્તર: સ્ક્લેરા અને કોર્નિયા. સ્ક્લેરા સફેદ ભાગ છે અને કોર્નિયા પારદર્શક ભાગ છે.
$(ii)$ મધ્યમ સ્તર: કોરોઇડ,સિલિયરી બોડી અને આઇરિસ. કોરોઇડ રુધિરવાહિનીઓ ધરાવે છે. સિલિયરી બોડી સિલિયરી સ્નાયુઓ ધરાવે છે. આઇરિસ આંખનો રંગીન ભાગ છે.
$(c)$ કાન
કાન શ્રવણ અને સંતુલન માટેનું અંગ છે. તે $3$ ભાગો ધરાવે છે: બાહ્ય કાન,મધ્ય કાન અને આંતરિક કાન.
બાહ્ય કાન: પિન્ના,બાહ્ય શ્રવણ નલિકા અને કર્ણપટલ.
મધ્ય કાન: ટિમ્પેનિક પોલાણ,યુસ્ટેશિયન નળી અને ત્રણ કાનના અસ્થિઓ (મેલિયસ,ઇન્કસ અને સ્ટેપ્સ).
આંતરિક કાન: લેબિરિન્થ,જેમાં વેસ્ટિબ્યુલર એપરેટસ (સંતુલન માટે) અને કોક્લિયા (શ્રવણ માટે) નો સમાવેશ થાય છે.

Explore More

Similar Questions

નીચેનાને જોડો:
કોલમ-$I$ કોલમ-$II$
$(a)$ એકધ્રુવીય ચેતાકોષો $(1)$ એમીગડાલા અને હિપ્પોકેમ્પસ
$(b)$ લિમ્બિક સિસ્ટમ $(2)$ શરીરના તાપમાનના નિયંત્રણનું કેન્દ્ર
$(c)$ હાયપોથેલેમસ $(3)$ ગર્ભીય અવસ્થા

નીચેનાની સમજૂતી આપો:
$(a)$ ક્રિયાત્મક પોટેન્શિયલ $(action \, potential)$ ના નિર્માણમાં $Na ^{+}$ ની ભૂમિકા.
$(b)$ નેત્રપટલ $(retina)$ માં પ્રકાશ-પ્રેરિત આવેગના નિર્માણની ક્રિયાવિધિ.
$(c)$ આંતરિક કર્ણ $(inner \, ear)$ માં અવાજ દ્વારા ચેતા આવેગ ઉત્પન્ન થવાની ક્રિયાવિધિ.

Difficult
View Solution

નીચેનામાંથી યોગ્ય જોડ પસંદ કરીને વિધાન પૂર્ણ કરો.
સ્તંભ-$I$ સ્તંભ-$II$
$(a)$ સ્થિતિમાન (Resting potential) $(i)$ ચેતાસંધિ (synapses) પર આવેગના વહન માટે જવાબદાર રસાયણો.
$(b)$ ચેતા આવેગ (Nerve impulse) $(ii)$ પૂર્વ-ચેતાસંધિ અને પશ્ચ-ચેતાસંધિ ચેતાકોષો વચ્ચેની જગ્યા.
$(c)$ ચેતાસંધિ ફાટ (Synaptic cleft) $(iii)$ સ્થિર ચેતા પટલની આરપાર વિદ્યુત સ્થિતિમાનનો તફાવત.
$(d)$ ચેતાપ્રેષકો (Neurotransmitters) $(iv)$ ઉત્તેજનાના પ્રતિભાવમાં ચેતાકોષનો વિદ્યુત તરંગ જેવો પ્રતિભાવ.

નીચેના વિધાનો વાંચો :-
$(A)$ અનુકંપી ચેતાતંત્ર હૃદયના ધબકારાનો દર વધારે છે.
$(B)$ એક ચેતાકોષના અક્ષતંતુ અને સ્નાયુના સારકોલેમા વચ્ચેના જોડાણને ચેતોપાગમ (synapse) કહેવામાં આવે છે.
$(C)$ મધ્યમગજ દ્રશ્ય,શ્રાવ્ય અને સ્પર્શીય સંવેદનાઓનું સંકલન કરે છે.
$(D)$ લિમ્બિક સિસ્ટમ તંતુઓના માર્ગોની બનેલી છે જે મગજના વિવિધ ભાગોને જોડે છે જે હલનચલનનું નિયંત્રણ કરે છે.
નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચા વિધાનો ધરાવતો વિકલ્પ પસંદ કરો.

નીચેનામાંથી કયા વિધાનો સાચા છે?
$(i)$ કરોડરજ્જુના ચેતાની $Ramus$ $dorsalis$ શાખામાં સંવેદી તેમજ પ્રેરક ચેતાતંતુઓ હોય છે.
(ii) પ્રીગેન્ગ્લિઓનિક ચેતાતંતુઓ સમગ્ર કરોડરજ્જુમાંથી ઉદ્ભવે છે.
(iii) કરોડરજ્જુની ચેતાઓની $31$ જોડ હોય છે.
(iv) સોમેટિક ચેતાતંત્ર $CNS$ થી આંતરિક અંગો સુધી આવેગનું વહન કરે છે.
$(v)$ પરાવર્તી ક્રિયા એ લાગુ કરાયેલ ઉત્તેજના સામે અચાનક,વિચારપૂર્વકની અને સ્વૈચ્છિક પ્રતિક્રિયા છે.
સાચો વિકલ્પ પસંદ કરો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo