એક થર્મલી ઇન્સ્યુલેટેડ પાત્રને સ્ક્રીન દ્વારા બે ભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યું છે. એક ભાગમાં $P$ દબાણ અને $T$ તાપમાને આદર્શ વાયુ ભરેલો છે. બીજા ભાગમાં શૂન્યાવકાશ છે. જો હવે સ્ક્રીનમાં એક નાનું છિદ્ર કરવામાં આવે,તો વાયુનું તાપમાન:

નીચે બે વિધાનો આપેલા છે. એકને વિધાન $(A)$ તરીકે અને બીજાને કારણ $(R)$ તરીકે લેબલ કરવામાં આવ્યું છે.
વિધાન $(A) :$ એક અવાહક પાત્રમાં,વાયુને તેના પ્રારંભિક કદના અડધા ભાગ સુધી એડિબેટિકલી (સમઉષ્મીય રીતે) સંકોચવામાં આવે છે. વાયુનું તાપમાન ઘટે છે.
કારણ $(R) :$ આદર્શ વાયુનું મુક્ત વિસ્તરણ એ એક અપરિવર્તનીય અને એડિબેટિક પ્રક્રિયા છે.
ઉપરોક્ત વિધાનના પ્રકાશમાં,નીચે આપેલા વિકલ્પોમાંથી સાચો જવાબ પસંદ કરો :

પ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા માટે,જરૂરી શરત કઈ છે?

સમાન ક્ષમતા ધરાવતા બે નળાકારો $A$ અને $B$ એક સ્ટોપ કોક દ્વારા એકબીજા સાથે જોડાયેલા છે. નળાકાર $A$ માં પ્રમાણિત તાપમાન અને દબાણે આદર્શ વાયુ ભરેલો છે. નળાકાર $B$ સંપૂર્ણપણે ખાલી (evacuated) છે. સમગ્ર સિસ્ટમ ઉષ્મીય રીતે અલગ (thermally insulated) છે. સ્ટોપ કોક અચાનક ખોલવામાં આવે છે. આ પ્રક્રિયા છે:

મુક્ત વિસ્તરણ (free expansion) ના કિસ્સામાં, નીચેનામાંથી કયું વિધાન $\underline{\text{ખોટું}}$ છે?

પ્રકૃતિમાં કઈ પ્રક્રિયા સ્વીકાર્ય છે: પ્રતિવર્તી કે અપ્રતિવર્તી પ્રક્રિયા?