$(a)$ સંગત તરંગો અને લંબગત તરંગો વચ્ચેના તફાવતને કોષ્ટક સ્વરૂપે દર્શાવો. દરેકનું એક ઉદાહરણ આપો.
$(b)$ ધ્વનિ તરંગો સાથે સંકળાયેલા લાક્ષણિકતાઓ જણાવો અને વ્યાખ્યાયિત કરો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A)
સંગત તરંગોલંબગત તરંગો
$1.$ માધ્યમના કણો તરંગના પ્રસરણની દિશામાં સમાંતર દોલન કરે છે।$1.$ માધ્યમના કણો તરંગના પ્રસરણની દિશાને લંબ રૂપે દોલન કરે છે।
$2.$ તે ઘન,પ્રવાહી અને વાયુ ત્રણેય માધ્યમમાં પ્રસરણ પામી શકે છે।$2.$ તે મુખ્યત્વે ઘન પદાર્થોમાં અને પ્રવાહીની સપાટી પર પ્રસરણ પામે છે।
$3.$ તેમાં સંઘનન અને વિઘનન રચાય છે।$3.$ તેમાં શૃંગ અને ગર્ત રચાય છે।
$4.$ ઉદાહરણ: હવામાં ધ્વનિના તરંગો।$4.$ ઉદાહરણ: ખેંચાયેલી દોરી પરના તરંગો।

$(b)$ ધ્વનિ તરંગોની લાક્ષણિકતાઓ નીચે મુજબ છે:
$1.$ આવૃત્તિ: એકમ સમયમાં થતા દોલનોની સંખ્યા।
$2.$ કંપવિસ્તાર: માધ્યમના કણોનું તેમના સરેરાશ સ્થાનથી મહત્તમ સ્થાનાંતર।
$3.$ આવર્તકાળ: એક પૂર્ણ દોલન પૂર્ણ કરવા માટે લાગતો સમય।
$4.$ તરંગલંબાઈ: બે ક્રમિક સંઘનન અથવા વિઘનન વચ્ચેનું અંતર।
$5.$ પીચ (તારત્વ): ધ્વનિની તે લાક્ષણિકતા જે આવૃત્તિ પર આધાર રાખે છે; ઉચ્ચ આવૃત્તિ એટલે ઉચ્ચ પીચ।
$6.$ ટિમ્બર (ગુણવત્તા): તે લાક્ષણિકતા જે આપણને સમાન પીચ અને લાઉડનેસ ધરાવતા વિવિધ સ્ત્રોતોમાંથી આવતા ધ્વનિને અલગ પાડવામાં મદદ કરે છે।

Explore More

Similar Questions

એક રિપલ ટેન્કમાં પાણીની સપાટી પર સતત વિક્ષેપ પેદા કરવામાં આવે છે,જેમાં એક નાનો કોર્કનો ટુકડો તરે છે. કોર્કની ગતિનું વર્ણન કરો. આ વિક્ષેપ વિશે શું સૂચવે છે?

મોટરબાઈકની પાછળનું દ્રશ્ય જોવાનો અરીસો (rear view mirror) એક ચોક્કસ ઝડપે જોરથી ધ્રૂજવા લાગે છે.
$(a)$ આવું શા માટે થાય છે?
$(b)$ આ ઘટનાનું નામ શું છે?
$(c)$ આ જોરદાર ધ્રુજારીને રોકવા માટે શું કરી શકાય?

ઇકો રેન્જિંગ (echo ranging) એટલે શું? આ તકનીકનો કોઈપણ એક ઉપયોગ જણાવો.

અવાજ સાંભળવા માટે જરૂરી ત્રણ શરતો જણાવો.

$(a)$ રિવર્બરેશન (reverberation) એટલે શું? રિવર્બરેશન ઘટાડવાની બે રીતો લખો.
$(b)$ ટોન (tone) અને નોટ (note) વચ્ચેનો તફાવત જણાવો.
$(c)$ એક સાદી આકૃતિની મદદથી સમજાવો કે અલ્ટ્રાસાઉન્ડનો ઉપયોગ કરીને ધાતુના બ્લોકમાં રહેલી ખામીઓ કેવી રીતે શોધી શકાય છે.

Difficult
View Solution

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo