$(a)$ વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત સીધા વાહક દ્વારા ઉત્પન્ન થતા ચુંબકીય ક્ષેત્રની દિશા નક્કી કરવા માટેની પ્રવૃત્તિનું વર્ણન કરો. તેમજ દર્શાવો કે વિદ્યુતપ્રવાહની દિશા ઉલટાવતા ચુંબકીય ક્ષેત્રની દિશા પણ ઉલટાય છે.
$(b)$ એક $\alpha$-કણ (જે ધનભારિત કણ છે) નીચે દર્શાવ્યા મુજબ એક સમાન ચુંબકીય ક્ષેત્રમાં કાટખૂણે દાખલ થાય છે. સંબંધિત સિદ્ધાંત જણાવી સમજાવો કે આ $\alpha$-કણ કઈ દિશામાં ગતિ કરશે?

(N/A) એક બેટરી $(12\, V)$,એક ચલ અવરોધ (રિયોસ્ટેટ),એક એમીટર $(0-5\, A)$,એક પ્લગ કળ અને એક લાંબો સીધો જાડો તાંબાનો તાર લો. આ જાડા તારને લંબચોરસ કાર્ડબોર્ડના સમતલને લંબ રૂપે તેના કેન્દ્રમાંથી પસાર કરો. ધ્યાન રાખો કે કાર્ડબોર્ડ સ્થિર રહે અને સરકે નહીં.
તાંબાના તારને બેટરી,પ્લગ કળ અને રિયોસ્ટેટ સાથે શ્રેણીમાં ઊભી રીતે જોડો. કાર્ડબોર્ડ પર લોખંડનો ભૂકો સમાન રીતે ભભરાવો. રિયોસ્ટેટને નિશ્ચિત સ્થાને રાખો અને એમીટરમાંથી વહેતો પ્રવાહ નોંધો. કળ બંધ કરો જેથી તારમાંથી વિદ્યુતપ્રવાહ વહે. કાર્ડબોર્ડને હળવેથી થોડી વાર ટકોરા મારો. તમે જોશો કે લોખંડનો ભૂકો તાંબાના તારની આસપાસ સમકેન્દ્રી વર્તુળોમાં ગોઠવાઈ જાય છે. આ વિદ્યુતપ્રવાહ ધારિત વાહકની આસપાસનું ચુંબકીય ક્ષેત્ર દર્શાવે છે.
જો સીધા વાહકમાંથી વહેતા વિદ્યુતપ્રવાહની દિશા ઉલટાવવામાં આવે (બેટરીના ટર્મિનલ ઉલટાવીને),તો ચુંબકીય ક્ષેત્ર રેખાઓની દિશા પણ ઉલટાઈ જાય છે.
$(b)$ અહીં,$\alpha$-કણની (ધનભારિત) ગતિની દિશા એ પ્રચલિત વિદ્યુતપ્રવાહની દિશા છે. ફ્લેમિંગના ડાબા હાથના નિયમનો ઉપયોગ કરીને,આપણે જાણી શકીએ છીએ કે $\alpha$-કણ પર લાગતું બળ કાગળના સમતલને લંબ અને અંદરની તરફ હોય છે. તેથી,$\alpha$-કણ કાગળના સમતલની અંદરની તરફ વિચલિત થશે.