નીચેના પર આલોચનાત્મક નોંધ લખો:
$(a)$ સુપોષકતાકરણ (Eutrophication)
$(b)$ જૈવવિવર્ધન (Biomagnification)
$(c)$ ભૂમિજળ અવક્ષય અને તેની પુનઃપૂર્તિની રીતો

(A-D) સુપોષકતાકરણ: સુપોષકતાકરણ એ તળાવના પાણીમાં પોષક તત્ત્વોના ઉમેરા દ્વારા થતી તેની પ્રાકૃતિક જીર્ણતા છે। નવનિર્મિત તળાવનું પાણી ઠંડુ અને સ્વચ્છ હોય છે। જેમ-જેમ તળાવમાં નાઈટ્રોજન અને ફોસ્ફરસ જેવા પોષક તત્ત્વો ઉમેરાય છે, તેમ જલીય સજીવોની વૃદ્ધિ થાય છે। કાર્બનિક અવશેષો તળિયે જમા થવાથી તળાવ છીછરું અને ગરમ બને છે। માનવીય પ્રવૃત્તિઓ જેવી કે ઔદ્યોગિક અને ઘરગથ્થુ કચરાના નિકાલથી આ પ્રક્રિયા ખૂબ ઝડપી બને છે, જેને 'સંવર્ધિત સુપોષકતાકરણ' કહે છે। આનાથી લીલની અતિશય વૃદ્ધિ થાય છે, પાણીમાં ઓગળેલા $O_2$ નું પ્રમાણ ઘટે છે અને જલીય જીવો મૃત્યુ પામે છે।
$(b)$ જૈવવિવર્ધન: જૈવવિવર્ધન એટલે ક્રમિક પોષક સ્તરોએ ઝેરી પદાર્થોની સાંદ્રતામાં થતો વધારો। જ્યારે કોઈ ઝેરી પદાર્થ સજીવના શરીરમાંથી ચયાપચય કે ઉત્સર્જન પામી શકતો નથી, ત્યારે તે ઉચ્ચ પોષક સ્તરે વહન પામે છે। મરક્યુરી અને $DDT$ આ માટે જાણીતા છે। જલીય આહાર શૃંખલામાં $DDT$ નું સંકેન્દ્રણ પાણીમાં $0.003 \, ppb$ થી વધીને માછલી ખાનારાં પક્ષીઓમાં $25 \, ppm$ સુધી પહોંચી શકે છે, જે પક્ષીઓમાં કેલ્શિયમના ચયાપચયને ખલેલ પહોંચાડી ઈંડાના કવચ પાતળા કરે છે।
$(c)$ ભૂમિજળ અવક્ષય અને પુનઃપૂર્તિ: સિંચાઈ, પીવાના પાણી અને ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતોને કારણે ભૂગર્ભ જળનું સ્તર સતત ઘટી રહ્યું છે। લગભગ $85\%$ ગ્રામીણ અને $50\%$ શહેરી પાણીનો પુરવઠો ભૂગર્ભમાંથી મેળવાય છે। પુનઃપૂર્તિ માટે વરસાદી પાણીનો સંગ્રહ (Rainwater harvesting), ચેકડેમનું નિર્માણ, વૃક્ષારોપણ અને ખેતીમાં પાણીનો કરકસરયુક્ત ઉપયોગ અનિવાર્ય છે।