ક્લોનિંગ વાહકોમાં 'ક્લોનિંગ જગ્યાઓ' (Cloning Sites) સમજાવો.

(N/A) $(iii)$ ક્લોનિંગ જગ્યાઓ (Cloning Sites): વિદેશી $DNA$ ને જોડવા માટે,વાહકમાં સામાન્ય રીતે ઉપયોગમાં લેવાતા રિસ્ટ્રિક્શન ઉત્સેચકો માટે ખૂબ જ ઓછી અથવા મોટે ભાગે એક જ ઓળખ જગ્યા (recognition site) હોવી જોઈએ. વાહકની અંદર એક કરતાં વધુ ઓળખ જગ્યાઓ હોવાથી તેના ઘણા ટુકડા થઈ જશે,જે જનીન ક્લોનિંગની પ્રક્રિયાને જટિલ બનાવે છે.
વિદેશી $DNA$ નું જોડાણ (ligation) બે પ્રતિજૈવિક અવરોધક (antibiotic resistance) જનીનોમાંથી એકમાં આવેલા રિસ્ટ્રિક્શન સ્થાન પર કરવામાં આવે છે. ઉદાહરણ તરીકે,તમે વિદેશી $DNA$ ને વાહક $pBR322$ માં ટેટ્રાસાયક્લિન પ્રતિરોધક જનીનના $BamHI$ સ્થાને જોડી શકો છો.
પુનઃસંયોજિત પ્લાસ્મિડમાં વિદેશી $DNA$ ના પ્રવેશને કારણે ટેટ્રાસાયક્લિન અવરોધન ગુમાવે છે,પરંતુ પુનઃસંયોજિત ઘટકોને એમ્પિસિલિન ધરાવતા માધ્યમ પર પરિવર્તનીય ઘટકો (transformants) ના લેપન (plating) દ્વારા બિન-પુનઃસંયોજિત ઘટકોથી અલગ કરી શકાય છે.
એમ્પિસિલિનયુક્ત માધ્યમ પર વૃદ્ધિ પામતા પરિવર્તનીય ઘટકોને હવે ટેટ્રાસાયક્લિનયુક્ત માધ્યમ પર સ્થળાંતરિત કરવામાં આવે છે. પુનઃસંયોજિત ઘટકો એમ્પિસિલિન માધ્યમ પર વૃદ્ધિ પામશે પરંતુ ટેટ્રાસાયક્લિનયુક્ત માધ્યમ પર વૃદ્ધિ પામશે નહીં. જ્યારે બિન-પુનઃસંયોજિત ઘટકો બંને પ્રતિજૈવિક દ્રવ્યો ધરાવતા માધ્યમમાં વૃદ્ધિ પામશે.
આ કિસ્સામાં,એક પ્રતિજૈવિક અવરોધક જનીન પરિવર્તનીય ઘટકોની પસંદગીમાં મદદ કરે છે,જ્યારે બીજું પ્રતિજૈવિક અવરોધક જનીન વિદેશી $DNA$ ના પ્રવેશને કારણે નિષ્ક્રિય થઈ જાય છે અને પુનઃસંયોજિત ઘટકોની પસંદગીમાં મદદ કરે છે.