$(a)$ વિકૃતિઓ (Mutations) વનસ્પતિ સંવર્ધન માટે ફાયદાકારક છે. એક ઉદાહરણ આપીને આ વિધાનને યોગ્ય ઠેરવો.
$(b)$ ખાદ્ય ઉત્પાદનમાં આપણને સ્વાવલંબી બનાવતી ટેકનોલોજી વિશે ટૂંકમાં ચર્ચા કરો.

(N/A) વિકૃતિ (Mutation) એક એવી પ્રક્રિયા છે:
$(i)$ જેમાં જનીનોની અંદર બેઝ ક્રમમાં ફેરફાર દ્વારા આનુવંશિક વિવિધતાઓ સર્જાય છે,જેના પરિણામે પિતૃ પ્રકારમાં જોવા ન મળતા નવા લક્ષણો કે ગુણધર્મો ઉત્પન્ન થાય છે.
$(ii)$ રસાયણો અથવા વિકિરણો (જેમ કે ગેમા કિરણો) નો ઉપયોગ કરીને કૃત્રિમ રીતે વિકૃતિઓ પ્રેરી શકાય છે અને ઇચ્છિત લક્ષણો ધરાવતી વનસ્પતિઓને સંવર્ધન માટે સ્ત્રોત તરીકે પસંદ કરી શકાય છે.
$(iii)$ આ પ્રક્રિયાને વિકૃતિ સંવર્ધન (Mutation breeding) કહેવામાં આવે છે.
$(iv)$ મગમાં,યલો મોઝેક વાયરસ અને પાવડરી મિલ્ડ્યુ સામે પ્રતિકારકતા વિકૃતિઓ દ્વારા પ્રેરી શકાય છે.
$(b)$ વનસ્પતિ સંવર્ધન (Plant breeding):
$(i)$ તે વનસ્પતિની જાતિઓનું હેતુપૂર્ણ હેરફેર છે જેથી ઇચ્છિત વનસ્પતિ પ્રકારો બનાવી શકાય જે ખેતી માટે વધુ અનુકૂળ હોય,વધુ ઉત્પાદન આપે અને રોગપ્રતિકારક હોય.
$(ii)$ જિનેટિક્સ,મોલેક્યુલર બાયોલોજી અને ટિશ્યુ કલ્ચરમાં પ્રગતિ સાથે,વનસ્પતિ સંવર્ધન હવે મોલેક્યુલર જિનેટિક સાધનોનો ઉપયોગ કરીને વધુને વધુ કરવામાં આવે છે.