(N/A) સબસ્ટ્રેટ-લેવલ ફોસ્ફોરાયલેશન એ એક ચયાપચયની પ્રક્રિયા છે જે ઉચ્ચ-ઊર્જા ધરાવતા સબસ્ટ્રેટ અણુમાંથી ફોસ્ફેટ જૂથને સીધા $ADP$ અથવા $GDP$ માં સ્થાનાંતરિત કરીને $ATP$ અથવા $GTP$ નું નિર્માણ કરે છે.
ગ્લાયકોલિસિસમાં, સબસ્ટ્રેટ-લેવલ ફોસ્ફોરાયલેશન બે ચોક્કસ તબક્કાઓમાં થાય છે:
$(a)$ $1,3$-બિસફોસ્ફોગ્લિસરેટનું $3$-ફોસ્ફોગ્લિસરેટમાં રૂપાંતર:
$1,3$-બિસફોસ્ફોગ્લિસેરિક એસિડના $2$ અણુઓ ફોસ્ફોગ્લિસરેટ કાઇનેઝ ઉત્સેચક અને $Mg^{2+}$ આયનોની હાજરીમાં $ADP$ ના $2$ અણુઓ સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને $3$-ફોસ્ફોગ્લિસેરિક એસિડના $2$ અણુઓ અને $ATP$ ના $2$ અણુઓ બનાવે છે.
$2(\text{1,3-બિસફોસ્ફોગ્લિસેરિક એસિડ}) + 2ADP \xrightarrow{Mg^{2+}} 2(\text{3-ફોસ્ફોગ્લિસેરિક એસિડ}) + 2ATP$
$(b)$ ફોસ્ફોઈનોલપાયરુવેટનું પાયરુવેટમાં રૂપાંતર:
ફોસ્ફોઈનોલપાયરુવિક એસિડના $2$ અણુઓ પાયરુવેટ કાઇનેઝ ઉત્સેચક અને $Mg^{2+}$ આયનોની હાજરીમાં $ADP$ ના $2$ અણુઓ સાથે પ્રતિક્રિયા આપીને પાયરુવિક એસિડના $2$ અણુઓ અને $ATP$ ના $2$ અણુઓ બનાવે છે.
$2(\text{ફોસ્ફોઈનોલપાયરુવિક એસિડ}) + 2ADP \xrightarrow{Mg^{2+}} 2(\text{પાયરુવિક એસિડ}) + 2ATP$