એરાઇલ હેલાઇડ (હેલોએરિન) સંયોજનો કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ પ્રત્યે શા માટે ઓછી પ્રતિક્રિયાત્મકતા દર્શાવે છે?

(N/A) એરાઇલ હેલાઇડની કેન્દ્રાનુરાગી વિસ્થાપન પ્રક્રિયાઓ પ્રત્યે ઓછી પ્રતિક્રિયાત્મકતાના મુખ્ય કારણો નીચે મુજબ છે:
$(a)$ સસ્પંદન અસર: હેલોએરિનમાં હેલોજન પરમાણુના અબંધકારક ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મો વલયના $\pi$-ઇલેક્ટ્રોન સાથે સંયુગ્મનમાં હોય છે। આ સસ્પંદનને કારણે $C-X$ બંધ આંશિક દ્વિબંધ લક્ષણ પ્રાપ્ત કરે છે। આથી, હેલોએરિનમાં $C-X$ બંધનું વિખંડન હેલોએલ્કેનની સરખામણીમાં મુશ્કેલ બને છે।
$(b)$ $C-X$ બંધમાં કાર્બન પરમાણુના સંકરણમાં તફાવત: હેલોએલ્કેનમાં હેલોજન સાથે જોડાયેલો કાર્બન $sp^3$ સંકૃત હોય છે, જ્યારે હેલોએરિનમાં તે $sp^2$ સંકૃત હોય છે। $sp^2$ સંકૃત કાર્બનમાં $s$-લક્ષણ $(33\%)$ વધુ હોવાથી તે વધુ વિદ્યુતઋણ હોય છે। પરિણામે, તે $C-X$ બંધના ઇલેક્ટ્રોન યુગ્મને વધુ મજબૂતીથી પકડી રાખે છે, જેનાથી બંધ ટૂંકો અને મજબૂત $(169 \text{ pm})$ બને છે, જે તોડવો મુશ્કેલ છે।