સમજાવો: હેલોઆલ્કેન સંયોજનોમાં વિલોપન પ્રક્રિયા થાય કે વિસ્થાપન પ્રક્રિયા તે જણાવો.

(N/A) કોઈ પણ રાસાયણિક પ્રક્રિયા ભિન્ન પ્રક્રિયાઓની સ્પર્ધાનું પરિણામ હોય છે. આલ્કાઈલ હેલાઈડ જ્યારે કોઈ બેઈઝ અથવા કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયકની સાથે પ્રક્રિયા કરે ત્યારે તેમાં પ્રક્રિયા થવાના બે સ્પર્ધાત્મક માર્ગો શક્ય હોય છે:
$(A)$ વિલોપન પ્રક્રિયા
$(B)$ વિસ્થાપન $(S_N1$ અને $S_N2)$ પ્રક્રિયા
આ પ્રક્રિયા કયા માર્ગે થશે તે તેના ત્રણ પરિબળો પર આધાર રાખે છે: $(i)$ આલ્કાઈલ હેલાઈડનો સ્વભાવ,$(ii)$ બેઈઝ/કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયકની પ્રબળતા અથવા કદ,$(iii)$ પ્રક્રિયાની પરિસ્થિતિ.
$\Rightarrow$ પ્રાથમિક હેલાઈડ $S_N2$ પ્રક્રિયાને અગ્રિમતા આપે છે.
$\Rightarrow$ દ્વિતીયક હેલાઈડ બેઈઝ/કેન્દ્રાનુરાગી પ્રક્રિયકની પ્રબળતાના આધારે $S_N2$ અથવા વિલોપન પ્રક્રિયાને અગ્રિમતા આપે છે અને અવકાશીય અવરોધને કારણે કાર્બન પરમાણુ પર હુમલો કરવાને બદલે $H$-પરમાણુને દૂર કરે છે.
$\Rightarrow$ તૃતીયક હેલાઈડ કાર્બોકેટાયનની સ્થાયિતા અથવા વધુ વિસ્થાપિત આલ્કીનના આધારે $S_N1$ અથવા વિલોપન પ્રક્રિયા આપે છે. દા.ત.,$CH_3CHBrCH_3$ સાથે.