$(a)$ $\alpha$ અને $\beta$-હાઇડ્રોજન,$(b)$ $\beta$-વિલોપન પ્રક્રિયા અને $(c)$ જેત્સેફ (Saytzeff) નિયમ ઉદાહરણ આપી સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
(N/A) $\alpha, \beta$-હાઈડ્રોજન: જે કાર્બન પરમાણુ સાથે હેલોજન જોડાયેલ હોય તેને $\alpha$-કાર્બન પરમાણુ કહે છે. આ $\alpha$-કાર્બનની પડોશના કાર્બન પરમાણુઓને $\beta$-કાર્બન કહે છે. $\beta$-કાર્બન સાથે જોડાયેલ હાઈડ્રોજન પરમાણુઓને $\beta$-હાઈડ્રોજન પરમાણુઓ કહે છે.
$(b)$ ડિહાઈડ્રોહેલોજનીકરણ અથવા $\beta$-વિલોપન પ્રક્રિયા: જ્યારે $\beta$-હાઈડ્રોજન ધરાવતા હેલોઆલ્કેનને પોટેશિયમ હાઈડ્રોક્સાઈડના આલ્કોહોલીય દ્રાવણ સાથે ગરમ કરવામાં આવે ત્યારે $\beta$-કાર્બન પરથી એક હાઈડ્રોજન પરમાણુ અને $\alpha$-કાર્બન પરમાણુ પરથી હેલોજન પરમાણુ $(X)$ નું વિલોપન થઈને નીપજ તરીકે આલ્કીન અને હાઈડ્રોજન હેલાઈડ $(HX)$ બને છે. આ પ્રક્રિયાને $\beta$-વિલોપન પ્રક્રિયા કહે છે.
$(c)$ જેત્સેફ (Saytzeff) નિયમ: $1875$ માં રશિયન વૈજ્ઞાનિક એલેકઝાન્ડર જેત્સેફે એક કરતાં વધારે પ્રકારના $\beta$-હાઈડ્રોજન ધરાવતા હેલોઆલ્કેનમાંથી મુખ્ય આલ્કીન નીપજ કઈ બનશે તે નક્કી કરવા માટે આ નિયમ આપ્યો હતો. આ નિયમ મુજબ,જે આલ્કીન વધુ વિસ્થાપિત હોય તે મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે. ઉદાહરણ તરીકે,$2$-બ્રોમોબ્યુટેનની આલ્કોહોલીય $KOH$ સાથેની પ્રક્રિયામાં બ્યુટ-$2$-ઈન મુખ્ય નીપજ તરીકે મળે છે.

Explore More

Similar Questions

$S_N1$ પ્રક્રિયામાં નીચેના સંયોજનોની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ જણાવો :
$(I)$ $CH_3-CH_2-CH(Br)-CH_3$
$(II)$ $(CH_3)_2CH-CH_2-Br$
$(III)$ $(CH_3)_3CBr$

આપેલી પ્રક્રિયા $R-C(R_1)(R_2)-X \xrightarrow{HOH} R-C(R_1)(R_2)-OH$ માટે,કયો સબસ્ટ્રેટ મહત્તમ રેસેમાઇઝેશન (racemisation) આપશે?

નીચેની પ્રક્રિયામાં મળતી મુખ્ય નીપજ કઈ છે? $C_2H_5ONa + (CH_3)_3C-Cl \rightarrow$

ઇથાઇલ ક્લોરાઇડમાંથી ઇથીનની બનાવટની પ્રક્રિયા...... તરીકે ઓળખાય છે.

નીચેની પ્રક્રિયાની મુખ્ય નીપજ કઈ છે: $CH_3-CH(Br)-CH_2-CH(Br)-CH_2-CH_3 \xrightarrow[heat]{KOH, CH_3OH}$

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo