આલ્કોહોલ સંયોજનોમાંથી હેલોઆલ્કેન બનાવવાની પદ્ધતિઓની ચર્ચા કરો.

(N/A) આલ્કોહોલ $\rightarrow$ ક્લોરાઈડ / હેલાઈડ: જ્યારે આલ્કોહોલની સાંદ્ર હેલોજન ઍસિડ સાથે પ્રક્રિયા કરવામાં આવે છે,ત્યારે હાઈડ્રોક્સિલ સમૂહનું વિસ્થાપન હેલોજન પરમાણુ દ્વારા થાય છે. પ્રાથમિક અને દ્વિતીયક આલ્કોહોલની $HCl$ સાથેની પ્રક્રિયામાં $ZnCl_{2}$ ઉદ્દીપક તરીકે જરૂરી છે. તૃતીયક આલ્કોહોલ ઓરડાના તાપમાને માત્ર હલાવવાથી સાંદ્ર $HCl$ સાથે પ્રક્રિયા કરે છે.
$(i)$ $R_{3}C-OH + HCl \rightarrow R_{3}C-Cl + H_{2}O$
$(ii)$ $R-OH + HCl \text{ (સાંદ્ર)} \xrightarrow{\Delta} RCl + H_{2}O$
$(iii)$ $R-OH + HCl \xrightarrow{ZnCl_{2}} RCl + H_{2}O$
$(iv)$ $R-OH + HCl_{(g)} \rightarrow R-Cl + H_{2}O$
હેલોજન ઍસિડ $(HX)$ ની આલ્કોહોલ સાથેની પ્રતિક્રિયાત્મકતાનો ક્રમ $3^{0} > 2^{0} > 1^{0}$ છે. આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ આલ્કોહોલના દ્રાવણમાંથી શુષ્ક $HCl$ વાયુ પસાર કરીને અથવા સાંદ્ર જલીય હેલોજન ઍસિડ અને આલ્કોહોલના મિશ્રણને ગરમ કરીને બનાવી શકાય છે.
$(b)$ ફોસ્ફરસ હેલાઈડ $(PX_{3} / PX_{5})$ સાથેની પ્રક્રિયા: ફોસ્ફરસ હેલાઈડ સાથેની પ્રક્રિયાથી $-OH$ સમૂહનું વિસ્થાપન હેલોજન પરમાણુ દ્વારા થાય છે.
$(i)$ $3R-OH + PX_{3} \rightarrow 3R-X + H_{3}PO_{3} \text{ (જ્યાં } X = Cl, Br)$
$(ii)$ $R-OH + PCl_{5} \rightarrow R-Cl + POCl_{3} + HCl$
સામાન્ય રીતે,લાલ ફોસ્ફરસ બ્રોમિન અને આયોડિન સાથે પ્રક્રિયા કરીને અનુક્રમે $PBr_{3}$ અને $PI_{3}$ બનાવે છે.
$(c)$ થાયોનિલ ક્લોરાઈડ $(SOCl_{2})$ સાથેની પ્રક્રિયા: આલ્કોહોલ થાયોનિલ ક્લોરાઈડ સાથે પ્રક્રિયા કરીને આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ બનાવે છે.
$R-OH + SOCl_{2} \rightarrow R-Cl + SO_{2(g)} + HCl_{(g)}$
આ પદ્ધતિ આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ બનાવવા માટે પસંદ કરવામાં આવે છે કારણ કે આડપેદાશો $SO_{2}$ અને $HCl$ વાયુરૂપ હોવાથી શુદ્ધ આલ્કાઈલ ક્લોરાઈડ મળે છે.
$(d)$ બ્રોમાઈડની બનાવટ: આલ્કાઈલ બ્રોમાઈડ બનાવવા માટે આલ્કોહોલને $48\% HBr$ સાથે ગરમ કરવામાં આવે છે.
$ROH + HBr \text{ (48\%)} \xrightarrow{\text{Boiling}} R-Br + H_{2}O$