ફ્રેન્કલ ક્ષતિ અને શોટ્કી ક્ષતિ પર ટૂંકનોંધ લખો.

(N/A) આ બંને પ્રકારની ક્ષતિ આયનીય ઘન પદાર્થોમાં જોવા મળે છે.
$(i)$ ફ્રેન્કલ ક્ષતિ: આ ક્ષતિ આયનીય પદાર્થો દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે.
વધુ નાનો આયન (સામાન્ય રીતે ધન આયન) પોતાના સામાન્ય સ્થાનમાંથી આંતરાલીય સ્થાનમાં વિસ્થાપિત થાય છે.
આ મૂળ સ્થાને રિક્ત ક્ષતિ અને નવા સ્થાને આંતરાલીય ક્ષતિ ઉત્પન્ન કરે છે. તેને વિસ્થાપન ક્ષતિ પણ કહેવામાં આવે છે.
તે ઘન પદાર્થની ઘનતામાં ફેરફાર કરતું નથી. આ ક્ષતિ એવા આયનીય ઘન પદાર્થોમાં જોવા મળે છે જેમાં આયનોના કદમાં મોટો તફાવત હોય છે. ઉદાહરણ: $Zn^{2+}$ અને $Ag^+$ આયનોના નાના કદને કારણે $ZnS, AgCl, AgBr, AgI$ માં આ જોવા મળે છે.
$(ii)$ શોટ્કી ક્ષતિ: આ મૂળભૂત રીતે આયનીય ઘન પદાર્થોમાં જોવા મળતી રિક્ત ક્ષતિ છે.
વિદ્યુતીય તટસ્થતા જાળવવા માટે,ગુમ થયેલ ધન આયનો અને ઋણ આયનોની સંખ્યા સમાન હોય છે.
સામાન્ય રિક્ત ક્ષતિની જેમ,શોટ્કી ક્ષતિ પદાર્થની ઘનતા ઘટાડે છે.