સ્ફટિકમાં ક્ષતિ કઈ રીતે ઉદ્ભવે છે? ક્ષતિના પ્રકાર જણાવો.

(N/A) સ્ફટિકમય ઘન પદાર્થોમાં ટૂંકાગાળા તેમજ લાંબાગાળાના ક્રમની તેમના ઘટક કણોની ગોઠવણી હોય છે,તેમ છતાં તેઓ સંપૂર્ણ સ્ફટિકમય હોતા નથી.
સામાન્ય રીતે,ઘન પદાર્થ નાના સ્ફટિકોના મોટા સમૂહનો બનેલો હોય છે. આ નાના સ્ફટિકોમાં ક્ષતિઓ હોય છે. આવું ત્યારે થાય છે જ્યારે સ્ફટિકીકરણની પ્રક્રિયા ઝડપી અથવા મધ્યમ ગતિએ થાય છે.
ક્ષતિઓ મૂળભૂત રીતે ઘટક કણોની ગોઠવણીમાં રહેલી અનિયમિતતાઓ છે. ક્ષતિના બે મુખ્ય પ્રકાર છે:
$(i)$ બિંદુ ક્ષતિ
$(ii)$ રેખા ક્ષતિ
$(i)$ બિંદુ ક્ષતિ: આ સ્ફટિકમય પદાર્થમાં કોઈ બિંદુ અથવા પરમાણુની આસપાસની આદર્શ ગોઠવણીમાં રહેલી અનિયમિતતા અથવા વિચલન છે.
$(ii)$ રેખા ક્ષતિ: આ લેટિસ બિંદુઓની આખી હરોળમાં રહેલી આદર્શ ગોઠવણીમાં અનિયમિતતા અથવા વિચલન છે.