$ccp$ અથવા $fcc$ રચનામાં ચતુષ્ફલકીય અને અષ્ટફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા અને સ્થાનની ગણતરી કરો.

(N/A) - $(A)$ ચતુષ્ફલકીય છિદ્રો: $ccp$ અથવા $fcc$ લેટિસમાં,એકમ કોષને $8$ નાના સમઘનમાં વિભાજિત કરવામાં આવે છે. દરેક નાના સમઘનમાં એકાંતરે ખૂણાઓ પર પરમાણુઓ હોય છે. જો તેમને જોડવામાં આવે,તો તે નિયમિત સમચતુષ્ફલક બનાવે છે. આમ,દરેક નાના સમઘનમાં એક ચતુષ્ફલકીય છિદ્ર હોય છે,જે કુલ $8$ ચતુષ્ફલકીય છિદ્રો બનાવે છે.
- $ccp$ રચનામાં,પ્રતિ એકમ કોષ $4$ પરમાણુઓ હોય છે. ચતુષ્ફલકીય છિદ્રોની સંખ્યા પરમાણુઓની સંખ્યા કરતા બમણી હોવાથી,$4 \times 2 = 8$ ચતુષ્ફલકીય છિદ્રો હોય છે.
- $(B)$ અષ્ટફલકીય છિદ્રો: ઘનના અંત:કેન્દ્ર પર એક અષ્ટફલકીય છિદ્ર હોય છે. આ ઉપરાંત,$12$ ધારના કેન્દ્ર પર પણ અષ્ટફલકીય છિદ્રો હોય છે. દરેક ધારનું કેન્દ્ર $4$ પાસપાસેના એકમ કોષો દ્વારા વહેંચાયેલું હોય છે,તેથી એક એકમ કોષમાં દરેક ધાર-કેન્દ્રિત છિદ્રનો ફાળો $\frac{1}{4}$ હોય છે.
- કુલ અષ્ટફલકીય છિદ્રો = $1$ (અંત:કેન્દ્ર) $+ 12 \times \frac{1}{4}$ (ધારના કેન્દ્રો) $= 1 + 3 = 4$.