પ્લીઓટ્રોપી એટલે શું? ઉદાહરણ આપી સમજાવો.

(N/A) પ્લીઓટ્રોપી એક એવી ઘટના છે જેમાં એક જ જનીન બે કે તેથી વધુ અસંબંધિત દેખાતા લક્ષણો (phenotypic traits) પર અસર કરે છે. આવા જનીનો જે અનેક લક્ષણોને અસર કરે છે તેને પ્લીઓટ્રોપિક જનીનો કહેવામાં આવે છે.
ઘણા કિસ્સાઓમાં,પ્લીઓટ્રોપીની પ્રક્રિયા એટલા માટે થાય છે કારણ કે જનીન ચયાપચયિક પથ (metabolic pathway) પર અસર કરે છે,જે વિવિધ સ્વરૂપલક્ષી અભિવ્યક્તિઓ તરફ દોરી જાય છે.
મનુષ્યમાં તેનું એક ઉદાહરણ ફિનાઈલ કીટોન્યુરિયા $(PKU)$ છે. આ રોગ ફિનાઈલ એલેનીન હાઇડ્રોક્ઝાયલેઝ ઉત્સેચક માટે સંકેત આપતા જનીનમાં થતા વિકૃતિ (mutation) ને કારણે થાય છે. આ એક જ જનીનની વિકૃતિ માનસિક મંદતા અને વાળ તથા ત્વચાના રંજકકણોમાં ઘટાડો જેવી અનેક સ્વરૂપલક્ષી અભિવ્યક્તિઓ માટે જવાબદાર છે.
વધારાની માહિતી:
ડોસોફિલામાં,અવશેષી પાંખો (vestigial wings) માટે જવાબદાર પ્રચ્છન્ન જનીન અન્ય લક્ષણોને પણ અસર કરે છે: $(i)$ શુક્રસંગ્રહાશય (spermatheca) ની રચના,(ii) દેહલોમ (bristles),(iii) ઈંડાં મૂકવાની ક્ષમતામાં ઘટાડો,અને (iv) હેલ્ટર્સ (સંતુલન અંગો).