થાયરોઇડ ગ્રંથિના વિકારો/રોગો પર ટૂંકી નોંધ લખો.

(N/A) થાયરોઇડ ગ્રંથિ શ્વાસનળીની બંને બાજુએ આવેલી હોય છે અને તે બે ખંડોની બનેલી હોય છે જે ઇસ્થમસ નામના સંયોજક પેશીના પાતળા પડ દ્વારા જોડાયેલા હોય છે. તે પુટિકાઓ અને સ્ટ્રોમલ પેશીઓની બનેલી છે. પુટિકા કોષો બે અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ કરે છે: ટેટ્રાઆયોડોથાયરોનિન અથવા થાયરોક્સિન $(T_4)$ અને ટ્રાયઆયોડોથાયરોનિન $(T_3)$. અંતઃસ્ત્રાવના સામાન્ય સંશ્લેષણ માટે આયોડિન આવશ્યક છે.
$1$. હાઇપોથાયરોડિઝમ: આહારમાં આયોડિનની ઉણપને કારણે હાઇપોથાયરોડિઝમ થાય છે અને થાયરોઇડ ગ્રંથિનું કદ વધે છે,જેને સામાન્ય રીતે ગોઇટર (ગલગંડ) કહેવાય છે. તેના લક્ષણોમાં અટકેલો વિકાસ (ક્રેટિનિઝમ),માનસિક મંદતા,ઓછો બુદ્ધિઆંક,અસામાન્ય ત્વચા અને મૂંગા-બહેરાપણું વગેરેનો સમાવેશ થાય છે. ગર્ભાવસ્થા દરમિયાન હાઇપોથાયરોડિઝમ ગર્ભસ્થ શિશુના વિકાસ અને પરિપક્વતામાં ખામી સર્જે છે. પુખ્ત સ્ત્રીઓમાં,તે માસિક ચક્રને અનિયમિત બનાવી શકે છે.
$2$. હાઇપરથાયરોડિઝમ: આ સ્થિતિ થાયરોઇડ ગ્રંથિના કેન્સર અથવા નોડ્યુલ્સના વિકાસને કારણે થાય છે,જેનાથી થાયરોઇડ અંતઃસ્ત્રાવોનું સંશ્લેષણ અને સ્ત્રાવ અસામાન્ય રીતે ઉચ્ચ સ્તરે વધી જાય છે,જે શરીરના દેહધર્મવિજ્ઞાનને પ્રતિકૂળ અસર કરે છે.
$3$. ગ્રેવ્સ રોગ (એક્સોપ્થેલમિક ગોઇટર): આ હાઇપરથાયરોડિઝમનો એક પ્રકાર છે,જે થાયરોઇડ ગ્રંથિના વિસ્તરણ,આંખના ડોળા બહાર આવવા,બેઝલ મેટાબોલિક રેટમાં વધારો અને વજનમાં ઘટાડો દ્વારા લાક્ષણિક છે.